Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2017

ΜΙΚΡΗ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΠΙΝΑΚΟΘΗΚΗ. Ιταλο Καλβίνο / Πικάσο,Ι

ΓΡΑΦΩ ΟΠΩΣ ΣΧΕΔΙΑΖΩ,  ΣΧΕΔΙΑΖΩ ΟΠΩΣ ΓΡΑΦΩ
ΟΙ ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ, ΑΛΛΟΤΕ ΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΑΛΛΟΤΕ ΕΙΚΟΝΑ

Brassai Φωτογραφία του ατελιέ του Πικάσο, 1945.   

Διαβάζω τις εφημερίδες, τα περιοδικά, τις διαβάζω καλά… Ένα δίκτυο καλών πληροφοριών φτάνει σε μένα. Θα μπορούσα να φτιάξω μια εφημερίδα Πικάσο

«Άρχισε να ετοιμάζει την παλέτα του… μια παλέτα πολύ πρωτότυπη: κάθε πρωί αγόραζε την εφημερίδα Humanite που την τοποθετούσε πάνω στην Huma της προηγούμενης μέρας. Μετά άπλωνε τα χρώματα όπως σε μια παλέτα, μεταξύ των οποίων και τα λευκά που γίνονταν γκρίζα καθώς αναμιγνύονταν με το φρέσκο τυπογραφικό μελάνι. Οι Huma τοποθετημένες η μία πάνω στην άλλη είχαν γίνει ένα σκληρό στρώμα, πάχους δεκαπέντε εκατοστών»   Martin Fabiani

Το χέρι του Πικάσο ανακατεύει τα χρώματα σε μια παλέτα από εφημερίδα.
«Δεν έχει παλέτα αλλά ένα τραπέζι: σε ένα παχύ στρώμα παλιών εφημερίδων στοιβάζονται μαζί με όλα τα χρώματα, ένας σωρός από ασυνήθιστα αντικείμενα, που μοιάζει να μην έχουν καμιά σχέση με την ζωγραφική»   Andre Louis Dubois


Pablo Picasso Ποτήρι και ένα μπουκάλι Suze, 1912.

Που αρχίζει η γραφή; Που αρχίζει η ζωγραφική;   Ρολάν Μπάρτ

Έργα του Πικάσο φτιαγμένα με εφημερίδες
Εφημερίδες: ο Πικάσο σχεδιάζει κόβει ή κολλάει με την λογική της αντίστιξης στην έντυπη σελίδα.
Μια πληθώρα από αποκόμματα εφημερίδας αναφέρονται στους βαλκανικούς πολέμους της εποχής, ενώ η μάρκα του ποτού Suze παίρνει κεντρική θέση.
Άλλοτε είναι κείμενο και άλλοτε υφή ή εικόνα. Στα κολλάζ του 1912 κυριαρχούν τα αποκόμματα για τους βαλκανικούς πολέμους.

«Ήταν ο τρόπος μου για να δείξω ότι είμαι εναντίον του πολέμου»   Picasso



Πικάσο, χειρόγραφα ποιήματα γραμμένα πάνω σε κομμάτια από εφημερίδα 1935-1936

Μέχρι τα χαρτιά που πετάνε στο δρόμο.  Φλωμπέρ
Ο Πικάσο σημειώνει σύντομα χειρόγραφα ποιήματα πάνω σε χαρτιά εφημερίδας. Αφορισμοί, λεκτικά παιχνίδια, συνειρμοί σε άμεση σχέση με το υλικό των εφημερίδων, τα περιεχόμενα, τους τίτλους, τις λεζάντες, ακόμη και το σχήμα του αποκόμματος.  1936
Το σχέδιο ή το ποίημα επιβάλλονται κατ’ ευθείαν μέσω της ανάγνωσης των τίτλων ή των άρθρων, με την ίδια αμεσότητα που οι «πρώτες ενοράσεις» του αποτελούσαν το σημείο αναφοράς για τους πίνακες του, όπως λέει ο ίδιος ο Πικάσο.



Πικάσο, Το φιλί 1943. Απόκομμα εφημερίδας κολλημένο και σχέδιο με μελάνι.

Οι λέξεις είναι «δημιουργοί ενέργειας». Η ώσμωση του πραγματικού και του φανταστικού… Breton

Πάνω σε  σχισμένα αποκόμματα εφημερίδων, ο Πικάσο σχεδιάζει την παραμόρφωση των προσώπων που προϊδεάζουν για τα άλλα έργα του που αναφέρονται στον Πόλεμο.



Πικάσο, Κεφάλια και πρόσωπα, 1941. Λάδι σε χαρτί εφημερίδας.

Ανάμεσα στα 1941-43, ο καλλιτέχνης ζωγραφίζει με μαύρο λάδι πάνω σε κομμάτια της εφημερίδας PARISSOIR μια σειρά από μεγάλα κεφάλια, δοκιμές από πόδια και χέρια.

Φύλλα της PARIS-SOIR. Η διατήρηση ολόκληρης της σελίδας δημιουργεί μια διαδραστική σχέση ανάμεσα στην ζωγραφική και στην εφημερίδα. Βιάζεται να σημειώσει πάνω στην εφημερίδα, που είναι η πρώτη ύλη της καθημερινής του ζωής, με σύντομη μορφή, τον ερχομό των εκρηκτικών του προαισθήσεων.

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)

Σημειώσεις
#Σχετικά με τους αφορισμούς και τις εικόνες του παραπάνω κειμένου βλ.Φωτεινή Μαργαρίτη Το εργαστήρι του συγγραφέα – Το εργαστήρι του αρχιτέκτονα. Και μια συνομιλία με τον Νάνο Βαλαωρίτη, Καστανιώτης, 2007).
# Σχετικά με το πνεύμα αυτών των αναρτήσεων, ισχύει η παρακάτω σημείωση: 
Το πνεύμα αυτών των αναρτήσεων είναι η συγκρότηση μιας μικρής (ασύντακτης κατ' ανάγκην) φανταστικής πινακοθήκης, η οποία έχει σαν αφετηρία το έργο του Italo Calvino: από τον Klee, τον Kandinsky, τον Picasso, μέχρι τον De Chirico, τον  Pollock,  τον Saul Steinberg  κοκ. που αποτελούν το καταγεγραμμένο εικαστικό περιβάλλον των έργων του, χωρίς ωστόσο  να περιορίζεται σ’ αυτούς. Θα επεκτείνεται και σε προγενέστερες ή  μεταγενέστερες περιπτώσεις με παρόμοιο πνεύμα.
Ο Italo Calvino συγκαταλέγεται σε εκείνους τους συγγραφείς  που τοποθετούν το έργο τους στην διασταύρωση των διαφορετικών τεχνών. Η ιδιαίτερη σχέση του με την τέχνη και την αρχιτεκτονική, με τη ζωγραφική και το σχέδιο, με τις οπτικές τέχνες γενικότερα, δεν είναι η σχέση ενός φιλότεχνου με την εικαστική έκφραση, όσο το άνοιγμα σε ένα κόσμο νοημάτων, όπου κείμενο και εικόνες λειτουργούν διαδραστικά ανταλλάσσοντας νοήματα και ιδέες.
Ο Italo Calvino έγραφε συχνά σύντομα κείμενα που αφορούσαν το έργο άλλων δημιουργών. Τα κείμενα αυτά υπερβαίνουν την διάσταση του κριτικού ή της απλής γενναιοδωρίας απέναντι σε φίλους, ομότεχνους και μη. Με αυτό τον τρόπο όριζε κατά κάποιον τρόπο και το «σχέδιο» της δικής του ποιητικής (συγγραφικής) τέχνης.
Το σχέδιο προγενέστερο του λόγου και της γραφής, προγενέστερο ακόμα και της εικόνας, μπορεί να ορισθεί σαν το «ίχνος» της ανθρώπινης σκέψης που επιχειρεί να βάλει όρια και τάξη στο  πρωταρχικό χάος του κόσμου.
Η αναζωογόνηση της αρχαϊκής σχέσης γραφής- σχεδίου (εικονικής γραφής), έγινε από τον πρώιμο μοντερνισμό, ωστόσο δεν περιορίζεται εκεί. Βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη για τον  Italo Calvino με ένα νέο χάος, αυτό που κατακλύζει την εποχή μας. Κάθε δημιουργός οφείλει να αντιτάξει πλέον το σχέδιο και σαν «άμυνα» απέναντι στην κενότητα, στην απώλεια μορφής και στο νέφος λόγων και εικόνων, όπως έλεγε κάποτε προφητικά ο ίδιος.







 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου