Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2016

Η ποίηση είναι σημαντική για τον ίδιο λόγο που μια σφαίρα είναι καταστροφική.



F/M, Tristesses de la lune (Charles BAUDELAIRE), Αθήνα 2014 _στην τοποθεσία Μένω στον Πλανήτη Γη.
ΨΑΧΝΟΝΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΝΟΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΕΝΟΣ ΑΝΕΠΑΝΟΡΘΩΤΑ ΘΡΥΜΜΑΤΙΣΜΕΝΟΥ ΚΟΣΜΟΥ : Τα λόγια ενός μηχανικού που εργάζεται στο  σχεδιασμό και την κατασκευή πρωτότυπων εξαρτημάτων (προκειμένου να αναπαραχθούν στην συνέχεια)  για ένα τεράστιο  Διαστημικό Τηλεσκόπιο του 21ου αιώνα .
Μελετώ την ποίηση, για να γίνω ένας καλύτερος μηχανικός και να γιατί…(Δημοσιεύθηκε στο διαδίκτυο από φοιτητή του MIT, 11/ 2014):

#Αυτό το εξάμηνο διάβασα περισσότερα από 160 ποιήματα, και πέρασα περισσότερες από 30 ώρες διδασκαλίας στην «τάξη», αναλύοντας αυτά τα ποιήματα, έγραψα πάνω από 5.000 λέξεις για μερικές μόνο δωδεκάδες στίχων. Καταπιάστηκα με το μέτρο και τον ρυθμό, τις εικόνες, τις συνηχήσεις, την παρήχηση κοκ.
Γιατί;

#Ένα επαρκές επιχείρημα είναι η τέχνη για την τέχνη. Όπως είπε ο Robin Williams  στην ταινία  Ο Κύκλος των Χαμένων Ποιητών :  « Η ποίηση , η ομορφιά, η ρομαντική διάθεση, ο έρωτας, είναι αυτά για τα οποία παραμένουμε ζωντανοί...Για το ότι είσαστε εδώ, για το ότι η ζωή υπάρχει, γιατί  υπάρχει και η ιδιαίτερη προσωπική ταυτότητα.. Και γιατί το δυνατό αυτό παιχνίδι συνεχίζεται… Είναι γι’ αυτό που μπορείς να συνεισφέρεις ένα στίχο (να γίνεις ένα είδος ποιητή) ».

#Δεν θα υιοθετήσω αυτό το επιχείρημα. Αντίθετα θα αρχίσω με μια σκέψη που πέρασε από το μυαλό μου μια άλλη μέρα:
Η ποίηση είναι σημαντική για τον ίδιο λόγο που μια σφαίρα είναι καταστροφική.
Ίσως να πρέπει να γίνω πιο συγκεκριμένος.

#Μια σφαίρα δεν είναι καταστροφική λόγω της δύναμης που βρίσκεται πίσω της.(Αν συνέβαινε αυτό, σύμφωνα με τον τρίτο νόμο του Νεύτωνα, η «ανάκρουση»- το αναπήδημα του όπλου, θα είχε εξίσου θανατηφόρα επίπτωση και σε αυτόν που πυροβολεί). Μια σφαίρα είναι καταστροφική, γιατί η δύναμη είναι συμπυκνωμένη σε μια πολύ μικρή περιοχή.
Είναι η μικρή διάσταση της σφαίρας που της δίνει δύναμη.
Με παρόμοιο τρόπο, η ποίηση είναι μια τέτοια πυκνή, συμπαγής μορφή της γλώσσας. Συμπυκνώνει σελίδες και σελίδες νοήματος σε λίγους μόνο στίχους.

#Σε έναν κόσμο όπου είμαστε περικυκλωμένοι από ανώνυμη και  κενή νοήματος πρωτόλεια πρόζα – σκεφθείτε τα ατελείωτα listicles  στο  Facebook-, το να διαβάζεις ένα κομμάτι όπου κάθε συλλαβή , κάθε σημείο στίξης, κάθε γραμμή,  είναι προσεκτικά ζυγισμένα.. είναι μια εισπνοή καθαρού αέρα.
Και αυτή η ικανότητα να  προκαλέσεις μια πολλαπλότητα νοημάτων (και ερμηνειών) με πολλή ευκρίνεια και ακρίβεια, είναι ζωτική σε οποιαδήποτε διαδρομή ζωής.

# Όπως μου είπε ένας από τους επόπτες της εργασίας μου ως μηχανικού στην NASA,  το καλοκαίρι:
« Κανείς δεν νοιάζεται (για το αντικείμενο πάνω στο οποίο εργάζεσαι), εκτός κι αν του διηγηθείς μια ιστορία»
Για παράδειγμα, το πρόγραμμα στο οποίο εργαζόμουν : Σχεδιασμός και κατασκευή πρωτότυπων εξαρτημάτων (προκειμένου να αναπαραχθούν στην συνέχεια)  για ένα τεράστιο  Διαστημικό Τηλεσκόπιο. Γιατί αυτό το πρόγραμμα ήταν σημαντικό;



Earthrise, 1968
#Το 1968, ένας αστροναύτης της αποστολής Απόλλων 8,  πήρε μια φωτογραφία που άλλαξε τον κόσμο. Η Ανατολή της Γης ήταν μια φωτογραφία που ενδυνάμωσε το περιβαλλοντικό Κίνημα , άλλαξε την άποψη της Κοινής Γνώμης για την εξερεύνηση του διαστήματος, και ενεθάρρυνε υποστήριξη για μελλοντικές  αποστολές.
Ο στόχος του προγράμματός μου  ήταν να σχεδιάσω  ένα τηλεσκόπιο που θα μπορούσε να πάρει μια φωτογραφία ανάλογης «επαναστατικής» σημασίας – αλλά από ένα πλανήτη που βρίσκεται εκτός του Ηλιακού μας Συστήματος. Μια Ανατολή της Γης για τον 21ο αιώνα.
Γι’ αυτό ακριβώς ενδιαφέρεται ο κόσμος. Όχι για τις πολυπλοκότητες των εργασιών που αφορούν το διάστημα, όπως πχ η ρομποτική συναρμολόγηση, οι γεωμετρικές δέσμες ή η ανάλυση πεπερασμένων στοιχείων..., αλλά για το τι πραγματικά σημαίνει  ένα πρόγραμμα.

#Απολαμβάνω την Τέχνη για την Τέχνη (για την αυτόνομη χάρη της),  όπως κάθε άλλος άνθρωπος, αλλά επίσης εκτιμώ την χρησιμότητα της. Αυτή είναι η αιτία που  μελετώ Ποίηση, και είναι ο λόγος επίσης για τον οποίο επέλεξα να παρακολουθήσω ενεργά μια εργαστηριακή τάξη πάνω σ’ αυτό το αντικείμενο, κατά το τελευταίο εξάμηνο: Για να τελειοποιήσω την ικανότητα μου να δώσω ένα μήνυμα, είτε στο 2.009 στάδιο (της έρευνας μου), είτε σε ένα  product video (βίντεο προβολής του παραγόμενου προϊόντος).
 Αν θέλετε ο κόσμος να ενδιαφέρεται, πείτε μια Ιστορία.

Απόδοση στα ελληνικά: Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ: Το ποίημα του Baudelaire (Tristesses de la lune), για την «θλίψη  (θλίψεις) του φεγγαριού»… Που αναφέρεται σ’ εκείνο τον άγρυπνο ποιητή, ο οποίος αναλαμβάνει την αποστολή του πάνω στη Γη  και της πολλαπλής νοηματοδότησης ενός ανεπανόρθωτα κατακερματισμένου κόσμου …Έτσι ο Ποιητής  θα κρατήσει σφιχτά μέσα στο χέρι του, εκείνο το (αδιάφορο) χλωμό φευγαλέο δάκρυ που ίσως κυλήσει κάπου, κάποτε, από κάποιον στον Κόσμο, σαν να είναι ένα «κομμάτι» από πολύτιμο οπάλιο με ιριδίζουσες αντανακλάσεις…για να το κρύψει μέσα στην καρδιά του, μακριά από τα (αδυσώπητα) μάτια του Ήλιου και να αποκαλύψει την ποιητική του διάσταση.
Tristesses de la lune
Ce soir, la lune rêve avec plus de paresse ;
Ainsi qu'une beauté, sur de nombreux coussins,
Qui d'une main distraite et légère caresse
Avant de s'endormir le contour de ses seins,

Sur le dos satiné des molles avalanches,
Mourante, elle se livre aux longues pâmoisons,
Et promène ses yeux sur les visions blanches
Qui montent dans l'azur comme des floraisons.

Quand parfois sur ce globe, en sa langueur oisive,
Elle laisse filer une larme furtive,
Un poète pieux, ennemi du sommeil,

Dans le creux de sa main prend cette larme pâle,
Aux reflets irisés comme un fragment d'opale,
Et la met dans son coeur loin des yeux du soleil.
                                         Charles BAUDELAIRE

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου