Κυριακή, 29 Μαΐου 2016

Εφήμεροι Πύργοι από άμμο (Renzo Piano)



Ο Ιταλός αρχιτέκτονας Renzo Piano στο «εργαστήριο» του (Renzo Piano Building Workshop). 
# «My career started when I was a child and I built my first sandcastle on the beach in Genoa, where I grew up. Making things has always been a pleasure for me – happy hands, happy mind – and making sandcastles was my training in fantasy. Now, as an architect constructing buildings like the Shard, I have to think about the final result, but as a child making castles of sand I didn’t, they were ephemeral....» Renzo Piano (απόσπασμα από συνέντευξη του στην εφημερίδα Guardian Πώς να κτίζεις τον τέλειο Πύργο από άμμο εδώ)

# Για να μπορέσεις κάποτε να κτίσεις καλά κτίρια- λειτουργικά, στέρεα και όμορφα-, όπου μπορείς (στο πλαίσιο του δυνατού) να ονειρεύεσαι (και να εύχεσαι) κιόλας ότι αυτοί που θα τα κατοικήσουν θα είναι ευτυχισμένοι, πρέπει να έχεις εντρυφήσει στη φαντασία και στο όνειρο...

# Και ένας τρόπος είναι (σύμφωνα με τον αρχιτέκτονα Renzo Piano) να κτίζεις εφήμερους πύργους από άμμο, όπως μόνο ένα παιδί μπορεί να το κάνει...

# Γιατί πότε άλλοτε θα συμβεί αυτή η αδιατάρακτη ενότητα της εμπειρίας -να κτίζεις εφήμερους πύργους με ευτυχισμένα χέρια και  μυαλό;

# Ποτέ...Ποτέ...(παρά μόνο όταν είσαι παιδί)...

# Και θυμήθηκα επίσης το μικρό αφήγημα  «Κουτί με τα γράμματα της αλφαβήτου» του W.Benjamin, που το γράφει ως εξόριστος πλέον ενήλικας, το 1933. Πρόκειται για  ένα έργο σύνταξης της αυτοβιογραφίας του με διάμεσο την τοπογραφία: Τα παιδικά χρόνια στο Βερολίνο το χίλια εννιακόσια ( μτφ Ιωάννα Αβραμίδου, Άγρα 2005)...

# Η τοπογραφία δεν επιλέγεται τυχαία. Το Βερολίνο του 1900 έχει πληγεί πλέον ανεπανόρθωτα, τόσο σε ιστορικό όσο και σε προσωπικό (βιωματικό) επίπεδο. Έχει μεσολαβήσει ήδη ο πλέον καταστροφικός πόλεμος (ο α’ παγκόσμιος πόλεμος). Η άνοδος του Χίτλερ είναι γεγονός και ο ίδιος ο Benjamin είναι ένας περιπλανώμενος εξόριστος στην Ευρώπη. (Αλλοίμονο, οι πόλεις αλλάζουν πιο γρήγορα από τις καρδιές των θνητών, όπως έχει πει ο αγαπημένος του Ch.Baudelaire.)

# Ο W.Benjamin στο παραπάνω μικρό αφήγημα αναφέρεται στην διαδικασία εκμάθησης και γραφής...Τον είχε σημαδέψει κάτι ανάλογο με τους «πύργους από άμμο», αν και πολύ διαφορετικό, όπου και πάλι το χέρι ήταν πρωταγωνιστής, σαν ένα παράθυρο στη σκέψη και στη φαντασία. Το χέρι που έσπρωχνε γράμματα για να σχηματίσει τις πρώτες λέξεις, όταν μάθαινε σαν παιδί διάβασμα και γραφή.

# Ποτέ πια όμως, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν μπορούμε να ανακτήσουμε τα λησμονημένα, μπορούμε μόνο να τείνουμε διαρκώς σ’ αυτά.
Το χέρι μπορεί να ονειρεύεται ακόμη αυτή την κίνηση, αλλά δεν μπορεί πια να ξυπνήσει για να την ολοκληρώσει πραγματικά... W.Benjamin..


Ο Renzo Piano δίπλα σε μακέτα έργου του (Πολιτιστικό Κέντρο Tjibaou, Noumea)  , σε πρόσφατη έκθεση στο Παρίσι 2015 AFP PHOTO / DOMINIQUE FAGET.

# Τώρα, που κτίζω κτίρια, λέει ο Renzo Piano, οφείλω να τα ολοκληρώνω, αλλά σαν παιδί όταν έκτιζα πύργους από άμμο δεν το έκανα. Οι Πύργοι από άμμο ήταν εφήμεροι…

# Πολύ με προβλημάτισε αυτή η σύντομη συνέντευξη του τόσο σπουδαίου και αγαπημένου αρχιτέκτονα...Η έκρηξη της απόγνωσης στην εποχή μας απελευθερώνει, με παρηγορητικό τρόπο, την παραμυθένια χώρα (σκέφτηκα), κάνοντας και πολλούς άλλους συνδυασμούς σκέψεων βέβαια...

#  Γιατί ο συλλογισμός του Renzo Piano εμπεριέχει και πολλά άλλα αφανή από πρώτη άποψη ερωτήματα, που συντονίζονται βέβαια με έναν ευρύτερο (διεθνή) προβληματισμό για τη αρχιτεκτονική σήμερα, η οποία βρίσκεται σε ένα καθεστώς διαρκούς μετάβασης, όπως και όλος ο κόσμος βέβαια.

# Υπάρχει μια τεράστια κατάχρηση της αρχιτεκτονικής ως «εικονιδίου» σήμερα, η οποία την ωθεί σε μια ανούσια αναπαραγωγή πανομοιότυπων κτιρίων  για τις ανάγκες της παγκόσμιας οικονομίας. Έτσι, μέσα σ’ αυτή την τρέχουσα μαζική παραγωγή απωθούνται τα ουσιαστικά της χαρακτηριστικά, τα οποία μάλλον αντιπροσωπεύουν το αρχαϊκό της παρελθόν, παρά τον συντονισμό της με τις (ασύλληπτες) ταχύτατες εξελίξεις της Silicon Valley, (όπως ομολογούσε τελευταία σε μια συνέντευξη του και ο Rem Koolhaas).

# Ένα κτίριο είναι κατά το ήμισυ εικόνα και κατά το άλλο ήμισυ δομή και κατασκευή, πόλη και άνθρωποι. Η ανακατάκτηση αυτής της χαμένης μέσα στις χιλιετίες σχέσης με την ουσία είναι ίσως η επόμενη σελίδα της αρχιτεκτονικής. Δεν πρόκειται για απλή απομίμηση του παρελθόντος, αλλά γι’ αυτή την διπλή κίνηση ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν.

# Το χέρι (που έμαθε κάποτε να γράφει και να κτίζει σαν παιδί) μπορεί να ονειρεύεται ακόμη αυτή την κίνηση , έστω και αν ξέρει ότι ποτέ δεν μπορεί να την ολοκληρώσει…Μπορείς να ξερριζώσεις αλήθεια την μνήμη; Ποτέ…

# Ο Renzo Piano υπονοεί (μεταξύ άλλων) ότι δεν μπορείς να κτίσεις στην πράξη ένα ολοκληρωμένο έργο, χωρίς αφ’ ενός να υπάρχει ένα υπόβαθρο κουλτούρας και μνήμης και αφ’ ετέρου, χωρίς να υπάρχει ένα «υπόλοιπο» ουτοπίας… Σ’ αυτή την κατεύθυνση, η αρχιτεκτονική είναι ένα διαρκώς ανοιχτό έργο, όπως ένας «εφήμερος παιδικός πύργος από άμμο»….

#  Έχω τέσσερα παιδιά, το μεγαλύτερο είναι 50 και το νεότερο 16 ετών, έτσι έχω κτίσει Πύργους από άμμο για πολλά πολλά χρόνια. Δεν υπάρχει όριο ηλικίας– μπορεί να χαίρεσαι κάνοντας ένα πύργο από άμμο, όσο μεγάλος κι αν είσαι,  σε βοηθάει να σκέφτεσαι σαν παιδί . Renzo Piano

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)










 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου