Παρασκευή, 9 Οκτωβρίου 2015

ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ-ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ-ΠΟΛΗ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΞΕΩΝ-ΣΧΕΔΙΩΝ-ΕΙΚΟΝΩΝ. Πρόγραμμα 2015-2016.



Φωτεινή Μαργαρίτη, Tifinagh I, Ακρυλικά και κολλάζ σε χαρτί ondulé, 2003


ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ / ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ-ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ-ΠΟΛΗ
Και παράλληλη λειτουργία εργαστηρίου:
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΞΕΩΝ-ΣΧΕΔΙΩΝ-ΕΙΚΟΝΩΝ
ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ, Αρχιτέκτων ΕΜΠ / Msc, Δρ.Φιλοσοφίας
6945-460708, margarch@otenet.gr
-------------------------------------------------------------------------------------------------------
ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ
Kάθε Πέμπτη, από 26-11-2015, ώρα 7.30΄-10.00΄μμ.
Διάρκεια: 10 συναντήσεις (25 ώρες)
ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΚΥΚΛΟΣ
Kάθε Πέμπτη, από 10-3-2016, ώρα 7.30΄-10.00΄μμ.
Διάρκεια: 10 συναντήσεις (25 ώρες)
ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ  ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
Πρόγραμμα δραστηριοτήτων 2014-15 (http://ediasp.blogspot.gr/).
οδός Λαμάχου 3 (κάθετος Φιλελλήνων) Πλάκα, 2ος όροφος,
Μετρό: Σύνταγμα, τηλ. 210 3613855
-------------------------------------------------------------------------------------------------------

Η διδακτική δραστηριότητα  αφορά το ευρύτερο πεδίο σχέσεων ανάμεσα στον Χώρο, την Αισθητική και την Φιλοσοφία. Βασική υπόθεση είναι πως η πόλη αποτελεί σήμερα ένα σύνθετο και πλούσιο πεδίο εμπειρίας, όπου η φύση και η τεχνολογία διαπλέκονται με την κοινωνία και την κουλτούρα. Η τέχνη, και ειδικότερα η λογοτεχνία, αναπτύσσει πρώιμες ––φανερές ή λανθάνουσες–– ιδέες και αιχμές, εννοιολογικές και βιωματικές εμπειρίες, οι οποίες μπορεί να λειτουργήσουν ως «πραξικοπήματα» στην επιστημονική θεώρηση του χώρου.
Στόχος είναι να ανασυρθούν τα διαφορετικά αντικείμενα από την συνήθη τους ουσία και ιεραρχία και να κατακτηθεί ένα αυτόνομο πεδίο εκπαίδευσης και γνώσης.
Θεωρία και πρακτική θα λειτουργήσουν από κοινού σαν ένα ανοιχτό εργοτάξιο ή ερευνητικό πρόγραμμα θεμάτων, ιδεών και τεχνικής.
            Η θεωρία, δομημένη σε θεματικές ενότητες, θα επικεντρώσει σε παραδείγματα (παλιά και σύγχρονα), που εκφράζουν τις πιο δημιουργικές στιγμές διασταύρωσης τέχνης, λογοτεχνίας, ποίησης και αρχιτεκτονικής, όπως επίσης και σε έργα τα οποία αρχικά ήταν εκκεντρικά, παραγνωρισμένα ή άγνωστα και επιβεβαιώνονται σήμερα ως ριζοσπαστικά. Με ανάλογο πνεύμα θα επιλεγούν εν τη γενέσει τους σύγχρονα έργα αιχμής. Έμφαση επίσης θα δοθεί σε έργα της μοντέρνας λογοτεχνίας, τα  οποία μετέχουν ταυτόχρονα σε πολλά είδη- φιλοσοφικό και αισθητικό δοκίμιο, μυθοπλασία, ποίηση.
 Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκονται νέες μέθοδοι διδασκαλίας και συνεργατικής μάθησης, καθώς και ανανέωση των μεθοδολογικών  εργαλείων με τα οποία προσεγγίζεται ο χώρος. Το μάθημα μετατοπίζεται συνεχώς από το παρελθόν στο παρόν και αντιστρόφως, προκειμένου όχι μόνο να κατανοήσει ιστορικά την μοντέρνα αρχιτεκτονική ή πόλη, αλλά και για να συλλάβει τις ταχύτατες εξελίξεις του αστικού φαινομένου διεθνώς, ως πρόγευση για το μέλλον, αλλά και ως υπόβαθρο νέας κουλτούρας σχεδιασμού.
Παράλληλα με την θεωρία, στόχος είναι να συγκροτηθεί ένας δημιουργικός κύκλος, ο οποίος μπορεί να εργασθεί πάνω σε ένα πραγματικό πρόβλημα, σε μια έρευνα πεδίου στην πόλη, η οποία θα έχει γνωστικό χαρακτήρα και θα απαντάει, μεταξύ άλλων, σε «απορίες» της θεωρίας.

ΔΥΟ ΚΥΚΛΟΙ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ

Οι διαλέξεις θα κατανεμηθούν σε δύο ανεξάρτητους κύκλους και θα πραγματοποιηθούν με παράλληλη προβολή εικόνων, ανάγνωση κειμένων και ηχητικά ντοκουμέντα.

Ι. ΠΡΩΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ : Αναχρονισμοί. Παρελθόν με ορίζοντα το μέλλον.
Kάθε Πέμπτη, από 26-11-2015, ώρα 7.30΄-10.00΄μμ.
Διάρκεια: 10 συναντήσεις (25 ώρες)

Ο πρώτος κύκλος διαλέξεων θα ασχοληθεί με την πόλη και τις μονάδες του αστικού χώρου. Θα αναπτυχθούν θέματα τα οποία εκτείνονται από την ανάδυση των ευρωπαϊκών μητροπόλεων και της αμερικανικής πόλης κατά τον 19ο αιώνα μέχρι τις αιχμές του σύγχρονου αστικού χώρου, από την κλίμακα της πόλης μέχρι αυτήν του κτιρίου.
Παράλληλα με τα ιστορικά παραδείγματα, θα δοθεί έμφαση στην σύγχρονη λογοτεχνία. Οι λογοτεχνικοί αναχρονισμοί θα θέσουν ερωτήματα σχετικά με την γραμμική ιστορία της μοντέρνας πόλης και η λογοτεχνική και αισθητική «προϊστορία» θα αξιοποιηθεί στην ερμηνεία του σύγχρονου αστικού χώρου.  
 Κεντρικός άξονας είναι έργα στα οποία ο χώρος λειτουργεί ως υπόβαθρο για να τεθούν ευρύτερα ζητήματα αισθητικής και φιλοσοφίας και τα οποία ενεργοποιούν  το διάλογο με τα σύγχρονα ρεύματα σκέψης και εμπειρίας σχετικά με τον χώρο.
  
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

1.Εισαγωγή
Το θεωρητικό πρόβλημα των σχέσεων μεταξύ λογοτεχνίας, αρχιτεκτονικής και πόλης, καθώς και η σχέση τους με την έννοια της τέχνης. Απόπειρα οροθέτησης ενός γνωστικού αντικειμένου, με επίκεντρο την αισθητική επανάσταση την οποία επέφερε στην επιστήμη (στην αρχιτεκτονική και την πόλη) η μοντέρνα λογοτεχνία και σε ανοιχτό διάλογο με σύγχρονες τάσεις και αντιπροσωπευτικά παραδείγματα της εποχής.

Δύο παραδείγματα συγγραφέων:
  
1.1. Georges Pérec: Με αφετηρία τις Χορείες χώρων και την εφαρμοσμένη έρευνα πεδίου που πραγματοποιεί στο Παρίσι, η τεχνική του μοντάζ στην καταγραφή της πραγματικότητας και στην προσέγγιση του σύγχρονου αστικού χώρου.
1.2. Italo Calvino: Με αφετηρία τις Αόρατες πόλεις, η αισθητική προβληματική της ανοιχτής δομής του έργου και των πολλαπλών αναγνώσεων του χώρου. (2 μαθήματα)

2. Ανάδυση της βιομηχανικής πόλης στον 19ο αιώνα με σημείο αναφοράς το έργο του Κ. Ντίκενς (Λονδίνο, Κοκτάουν) και ερωτήματα σχετικά με τις αιχμές του σύγχρονου αστικού χώρου, με  άξονα την ιδέα του Πανοπτικού  από τον Michel Foucault.(2 μαθήματα)

3.Παρίσι, η πόλη σαν ένα βιβλίο. Το κληροδοτημένο από τον 19ο αιώνα γαλλικό αστικό μυθιστόρημα (από τον Β. Ουγκώ, στον Μπαλζάκ και τον Ζολά) και οι λογοτεχνικές ιδιοπροσωπίες (Προυστ και Μπωντλαίρ), ανακινούν ερωτήματα σχετικά με τις αιχμές του σύγχρονου αστικού χώρου, με άξονα το έργο  του  Walter Benjamin.(2 μαθήματα)

4. Ζητήματα σχετικά με την γενικευμένη παγκόσμια επίδραση του αμερικανικού μοντέλου πόλης σήμερα. Ρεαλισμός και μεταφυσική της τεχνικής καινοτομίας στην Αμερική, με άξονα το έργο  Delirious New York  από τον Rem Koolhaas  και παραδείγματα από την αμερικάνικη φιλοσοφία, λογοτεχνία και τέχνη (2 μαθήματα).

5. Γραφές και πόλεις των ξένων. Απόπειρα προσέγγισης των νέων υβριδικών μορφών του αστικού χώρου και της αρχιτεκτονικής σε παγκόσμια κλίμακα, που εξελίσσονται παράλληλα με το ρεύμα των μεγάλων μετακινήσεων-μεταναστεύσεων, με άξονα την Παρέκβαση για τον ξένο από τον Georg Simmel και παραδείγματα συγγραφέων.(1 μάθημα)

6. Η πόλη, η μηχανή, ο πόλεμος. Ο πόλεμος ως καταλύτης  στην διαμόρφωση του αστικού χώρου και της πρωτοπορίας στην αρχιτεκτονική και στις άλλες τέχνες. Με σημείο αναφοράς το Βερολίνο (από τον A.Döblin, στον γερμανικό εξπρεσιονισμό και στον W. G. Sebald), ερωτήματα σχετικά με τις αιχμές του σύγχρονου αστικού χώρου με άξονα το έργο  του  Paul Virilio. (1 μάθημα)

7.Ολοκλήρωση του κύκλου με μια σημειακή αστική περιήγηση (εκτός προγράμματος) στην Αθήνα και άσκηση in situ.

ΙΙ. ΔΕΥΤΕΡΟΣ ΚΥΚΛΟΣ: Τοπική και παγκόσμια ταυτότητα.
Υπεραιχμές του σύγχρονου αστικού χώρου.
Kάθε Πέμπτη, από 10-3-2016, ώρα 7.30΄-10.00΄μμ.
Διάρκεια: 10 συναντήσεις (25 ώρες)

      Ο δεύτερος κύκλος διαλέξεων αποκεντρώνεται από τα παλιά γνώριμα κέντρα της Δύσης στην αναδυόμενη περιφέρεια. Πολλαπλασιάζονται οι συγγραφείς (γηγενείς, ξένοι και μιγάδες) που  ανακινούν νέα ερωτήματα, ορμώμενοι από τον δικό τους μικρόκοσμο. Βαρύνουσα σημασία αποκτάει η διαδραστική ανάμιξη τοπικής και παγκόσμιας ταυτότητας, το ανοιχτό ερώτημα της ιθαγένειας του τόπου στον σύγχρονο κόσμο, ο ορισμός της σχέσης του τοπικού και του οικουμενικού σε συνδυασμό με τα σύγχρονα ρεύματα σκέψης και εμπειρίας για τον χώρο.

ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ

1.Εισαγωγή
Το θεωρητικό πρόβλημα των σχέσεων μεταξύ λογοτεχνίας, αρχιτεκτονικής και πόλης, καθώς και η σχέση τους με την έννοια της τέχνης. Απόπειρα οροθέτησης ενός γνωστικού αντικειμένου, με επίκεντρο την αισθητική επανάσταση την οποία επέφερε στην επιστήμη (στην αρχιτεκτονική και την πόλη) η μοντέρνα λογοτεχνία και σε ανοιχτό διάλογο με σύγχρονες τάσεις και αντιπροσωπευτικά παραδείγματα της εποχής.

Δύο παραδείγματα :

1.1. Βαβέλ: Από τον μοντέρνο λογοτεχνικό μύθο της Βαβέλ, στη νέα παγκόσμια αστική πραγματικότητα. Το Κτίριο - Πύργος και η Πόλη – Λαβύρινθος.
1.2. Aισθητική του αποσπάσματος: Με αφετηρία τον Παριζιάνο Χωρικό του Aragon, η σύγχρονη προσέγγιση της θρυμματισμένης δομής του χώρου. Η εμπειρία του σοκ και η τεχνική του κολάζ σε αντιδιαστολή με την παραδοσιακή αφηγηματική δομή. (2 μαθήματα)

2. Genius Loci. Το πνεύμα του τόπου, όταν επενδύει σε ιστορικές, μυθικές  και άλλες αφηγήσεις για την νοηματοδότηση της αρχιτεκτονικής και της πόλης (φαινομενολογική προσέγγιση). Λογοτεχνικές διαστρωματώσεις στο ιστορικό, φυσικό ή αστικό  τοπίο  (από τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες στον Νίκο Καζαντζάκη). (2 μαθήματα)

3. Περιμένοντας τους βαρβάρους. Από τον Αλεξανδρινό Κωνσταντίνο Καβάφη στον Νοτιοαφρικανό J.M.Coetzee. Η διαρκής μετατόπιση των ορίων από το κέντρο στην περιφέρεια, σε συνδυασμό με το φαινόμενο αιχμής των μετακινήσεων μεταναστεύσεων και τη νέα μορφολογία του αστικού χώρου.(1 μάθημα)

4.Η ίδια πόλη από διαφορετική σκοπιά (η μητροπολιτική και η τοπική προσέγγιση). Το ανοιχτό ερώτημα της τοπικής ταυτότητας στον σύγχρονο κόσμο,  με σημείο αναφοράς το Κάιρο  (από τον Ναγκίμπ Μαχφούζ στον Αλάα Αλ Ασουάνι) και  με  άξονα τον Οριενταλισμό από τον Έντουαρντ Σαΐντ.  (1 μάθημα)

5. Η Αθήνα των λέξεων. Επεξεργασία ενός χωρικού μοντέλου διαδραστικής σχέσης παρελθόντος και παρόντος στη σύγχρονη Αθήνα, με την χρήση αποσπασμάτων από παλιούς και νέους συγγραφείς, ηθογράφους, χρονικογράφους, ιστορικούς της πόλης (2 μαθήματα).

6. Φαινόμενα επιτάχυνσης των τεχνοεπιστημονικών μεταλλάξεων και σενάρια ανάμιξης μυθοπλασίας και πραγματικότητας με ορίζοντα το μέλλον (νέες μορφές αστυνομικής  και επιστημονικής μυθοπλασίας). Με αφετηρία το Λος Άντζελες ως αρχέτυπο για την πόλη του μέλλοντος και με σημείο αναφοράς το έργο του Τόμας Πίντσον.(2 μαθήματα)

7.Ολοκλήρωση του κύκλου με μια σημειακή αστική περιήγηση (εκτός προγράμματος) στην Αθήνα και άσκηση in situ.

ΙΙΙ. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ*
Διάρκεια: Δεκέμβριος 2015 – Ιούνιος 2016 (μία συνάντηση ανά μήνα)
Παράλληλα με τις διαλέξεις θα λειτουργήσει σε ετήσια βάση το «Εργαστήριο λέξεων-σχεδίων-εικόνων», το οποίο πραγματοποιεί έρευνα πεδίου σε τόπο μικρής αστικής κλίμακας στο κέντρο της Αθήνας.
Η εμπειρία και η δράση (η ατομική εκμάθηση μέσω του σχεδιασμού, της παρατήρησης και καταγραφής και η συνθετική προσέγγιση του χώρου μέσω της συλλογικής δουλειάς) μπορεί να λειτουργήσουν ωσάν ένας εναλλακτικός τρόπος με τον οποίο κατακτάται η γνώση ή παράγεται ένα έργο και να μας μάθουν να σκεφτόμαστε εγκάρσια και διαδραστικά τις αμοιβαίες επιδράσεις ανάμεσα στην επιστήμη και την τέχνη.
Θα υπάρχει εξατομικευμένη επίβλεψη του διδάσκοντος στους συμμετέχοντες και στην προσωπική τους εργασία, όπως επίσης θα γίνουν εισηγήσεις για τα μεθοδολογικά εργαλεία, ώστε να βοηθήσουν στον τρόπο με τον οποίο θα εργασθεί η ομάδα.
Τα αποτελέσματα της έρευνας θα αξιοποιηθούν σε δραστηριότητες οι οποίες θα αποφασισθούν εν εξελίξει.

* Η συμμετοχή στο εργαστήριο είναι προαιρετική και χωρίς πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση.

Η ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ είναι Απόφοιτος της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου και Διδάκτωρ φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII (UFR1: Arts, Philosophie, Esthétique).
            Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην πολεοδομία και θεωρία της πόλης στις σχολές CRU / EHESS (Παρίσι 1978-81) και με υποτροφία της Ακαδημίας Αθηνών στο διαπανεπιστημιακό πρόγραμμα σπουδών «Θεωρίες της αρχιτεκτονικής και σχεδιασμός» (UP1 Paris Villemin - AASchool London - F.A Roma 1987-90) και είναι κάτοχος μεταπτυχιακών τίτλων (MSc).
Διατηρεί γραφείο μελετών στην Αθήνα, με δημοσιευμένο εφαρμοσμένο έργο μικρής και μεγάλης κλίμακας, ερευνητικό και διδακτικό έργο, διακρίσεις σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, εμπειρία διεπιστημονικής προσέγγισης και συγγραφικό έργο.
Από το 1980 ερευνά συστηματικά τη σχέση επιστήμης-τέχνης με έμφαση στη σχέση λογοτεχνίας-αρχιτεκτονικής-πόλης. Κυκλοφορεί το βιβλίο της Το εργαστήρι του συγγραφέα. Το εργαστήρι του αρχιτέκτονα. Και μια συνομιλία με τον Νάνο Βαλαωρίτη (Καστανιώτης, 2007).
Mεταξύ άλλων, θήτευσε στο ατελιέ του ζωγράφου Γιώργου Ρόρρη (1997-2000) και επιμελήθηκε τις εκθέσεις Η Αθήνα των λέξεων (ΥΠΠΟ 1985), Αστικό καταφύγιο. Σύγχρονη αστική καλύβα (Νέες Μορφές 2003) και Χειρώνακτες. Εργαστήρια λέξεων, σχεδίων, εικόνων (Βυζαντινό Μουσείο Αθήνας 2008 – Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών 2009).
Διηύθυνε την οργάνωση και λειτουργία ανοιχτού σχολείου για μέλη της Κοινότητας Εξαρτημένων Ατόμων «Παρέμβαση» και την κατασκευή σημειακών επεμβάσεων στον Ελαιώνα Αθηνών (Μαρκόνι 1990).
Διετέλεσε μέλος του εργαστηρίου Αισθητικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII (2002-2011) και δίδαξε στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (2001-2008). Από το 2013 διδάσκει στην Εταιρεία Διαπολιτισμικών Σπουδών.
 




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου