Κυριακή, 14 Ιουνίου 2015

Διδασκαλία που παλεύει να σπάσει τα δεσμά της ενοχοποίησης, της υποχρέωσης, της επαλήθευσης (Μισέλ Φουκώ)



# ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΜΑΘΗΜΑ
ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ: Συνομιλίες / Λογοτεχνία-αρχιτεκτονική-πόλη
ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ: Εργαστήριο λέξεων-σχεδίων-εικόνων
ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
Πρόγραμμα δραστηριοτήτων 2014-15
Υπεύθυνη Φωτεινή Μαργαρίτη


# Την Πέμπτη 11-6-2015, ολοκληρώθηκε το ετήσιο πρόγραμμα πάνω σε ένα αντικείμενο, που προτιμώ να το χαρακτηρίζω σαν ένα ανοιχτό πεδίο έρευνας, παρά σαν ένα ολοκληρωμένο γνωστικό αντικείμενο.
Η προσέγγιση αξιοποιεί την μεγάλη αισθητική επανάσταση την οποία επέφερε στην επιστήμη (στην αρχιτεκτονική και την πόλη εν προκειμένω) η μοντέρνα λογοτεχνία. Η Λογοτεχνία, δεν ασκεί διαπαιδαγώγηση, όπως λέει ο Jacques Ranciere, θέλει να δείξει. Και συμφωνώ ότι χάριν της μοντέρνας λογοτεχνίας, συμβαίνει κάτι το ιδιαίτερα ριζοσπαστικό… Υποσκάπτεται η αντίθεση υψηλού/ ταπεινού.
Το « ταπεινό» υπάρχει , αλλά το καθεστώς της λογοτεχνίας του επιτρέπει τελικά να φανεί ισότιμα με το υψηλό. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό. Στις αστικές τοιχογραφίες του Μπαλζάκ ή του Ζολά καταγράφονται τα ρούχα ή οι χειρονομίες κλπ ενός οποιουδήποτε ατόμου. Στον Ουγκώ οι υπόνομοι (και όχι μόνο οι καθεδρικοί ναοί). Στον Ζολά οι Halles (η Κεντρική Αγορά του Παρισιού). Κάθε τι (και το ταπεινό), είναι διαθέσιμο σε κάθε βλέμμα…

# Η Λογοτεχνία ωθεί την επιστήμη σε μια πιο ριζοσπαστική προοπτική. Και την αρχιτεκτονική στην μετάβαση από την αρχιτεκτονική των ιστορικών στυλ μέχρι το 19ο αιώνα, σε ένα νέο καθεστώς ορατότητας (και αισθητικής), που αναδεικνύει τελικά την αξία μιας (άλλης) αντιμνημειακής αρχιτεκτονικής, της μοντέρνας αρχιτεκτονικής. Και στην συνέχεια, μέχρι σήμερα και πολλά άλλα συμβαίνουν. Και είναι γι' αυτό που θεωρώ αυτό το πεδίο σαν ένα ανοιχτό "εργοτάξιο" ιδεών και θεμάτων...

.# Είναι βασική υπόθεση του μαθήματος πως η θεωρία (αλλά και η πρακτική) της μοντέρνας αρχιτεκτονικής και πόλης έχει μια φιλολογική και αισθητική προϊστορία, δεν υφίσταται διαφορετικά. Και βέβαια αυτή είναι μια μόνο πτυχή. Γιατί το μάθημα μετατοπίζεται συνεχώς από την ιστορία στο παρόν, προσπαθεί δηλαδή να επεξεργασθεί τα εργαλεία όχι μόνο για να κατανοήσει ιστορικά την μοντέρνα αρχιτεκτονική ή πόλη, αλλά και για να συλλάβει τα αστικά φαινόμενα εν τη γενέσει τους, ως πρόγευση για το μέλλον, αλλά και ως υπόβαθρο για την κουλτούρα ενός νέου σχεδιασμού. ….
Ταυτόχρονα το μάθημα πειραματίζεται πάνω στη δυνατότητα μιας άλλης, συνεργατικής μάθησης, η οποία θέλει να υποσκάψει την ερμηνεία που γίνεται από μια αυθεντία (όχι ψεύτικα, αλλά ψάχνοντας διαρκώς νέους τρόπους διδακτικής), θέλει (επίσης) να απομυθοποιήσει την απρόσιτη γνώση.


Λέω γνώση (και όχι η γνώση) και σκέφτομαι ομορφιά….Μισέλ Φουκώ

# Εάν ο χρόνος δεν μας πίεζε ασφυκτικά σε ορισμένα πλαίσια, θα μπορούσαμε να φανταστούμε ένα συμπόσιο ή μια «περιπατητική» σχολή, δηλαδή ένα «αλλού», σύμφωνα με την διάσταση που δίνει ο Μισέλ Φουκώ σ΄ αυτή την διδασκαλία που θέλει να σπάσει τα δεσμά της ενοχοποίησης, της υποχρέωσης, της επαλήθευσης - την «ελάσσονα» διδασκαλία, όπως την αποκαλεί…
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ συνέντευξης του  Μισέλ Φουκώ στο Γαλλικό Ραδιόφωνο, 1975:
-Είστε διδάσκων;
-Είμαι διδάσκων, ένας «ελάσσων» διδάσκων, στο μέτρο που, όπως γνωρίζετε, διδάσκω, για την ακρίβεια παραδίδω μαθήματα, σε έναν πολύ ιδιαίτερο «τόπο» …Πολύ ιδιαίτερο, γιατί έχει ως λειτουργία (ακριβώς) να αποφεύγει την τυπική έννοια της διδασκαλίας.
-Και είναι το Collège de France / το Κολλέγιο της Γαλλίας..
-Ναι… Και αυτό που μου αρέσει εκεί, είναι το ότι έχω την εντύπωση ότι «δεν διδάσκω»…Δηλαδή δεν ασκώ πάνω σε ένα ακροατήριο μια σχέση εξουσίας. Ο διδάσκων (σύμφωνα με την παράδοση) είναι αυτός που λέει: «Ακούστε, ιδού ένα ορισμένος αριθμός από πράγματα (γνώσεις) που εσείς δεν γνωρίζετε, αλλά που οφείλετε να γνωρίζετε». Αυτό συνιστά επομένως ένα πρώτο στάδιο, αυτό που θα αποκαλέσω  «ενοχοποίηση». Δεύτερον, αυτά τα πράγματα που οφείλετε να μάθετε, εγώ τα ξέρω, θα σας τα μάθω, και αυτό είναι το στάδιο της «υποχρέωσης». Και τέλος, όταν θα σας τα έχω διδάξει, θα πρέπει να τα ξέρετε και εγώ θα επαληθεύσω εάν εσείς τα ξέρετε : «εξέταση (ή επαλήθευση)». Αυτά (μεταξύ πολλών άλλων) που  μόλις περιέγραψα παραπάνω, συνιστούν μια σειρά από σχέσεις εξουσίας (…)
- Θα έλεγα πως το πρώτο πράγμα που θα έπρεπε κανείς να μαθαίνει –εάν έχει νόημα να μαθαίνεις κάτι τέτοιο -, είναι πως η γνώση είναι πάνω απ’ όλα  βαθειά συνδεδεμένη με την ευχαρίστηση, ότι υπάρχουν ασφαλώς πολλοί τρόποι για να κάνεις την γνώση «ερωτική», να την κάνεις πολύ ευχάριστη.

# Και αντί άλλου ΕΠΙΛΟΓΟΥ : Σκέφτομαι λοιπόν τελευταία πόσο δύσκολες έχουν γίνει οι συνθήκες και πόσο τα πρόσωπα προβάλλουν αντιστάσεις στη ζωή υιοθετώντας την ψυχρότητα των πραγμάτων… Ωραία τα λέει κάπου ο W.Benjamin:  «Οι άνθρωποι που έχουν μαντρωθεί μες στον περίγυρο αυτού του τόπου έχουν χάσει τη ματιά για το περίγραμμα του ανθρώπου. Κάθε ελεύθερος άνθρωπος τους φαίνεται παράξενος...».
Κι έπειτα λέω πως αξίζει τον κόπο να κινηθούμε αντίστροφα… Και ίσως δεν πειράζει που μπορεί να νοιώθεις όλο και πιο συχνά μόνος και αβοήθητος, σκόρπιος και αδύναμος…
Ωραία επίσης το λέει κάπου αλλού και πάλι ο W.Benjamin: «Μόνον ο πιο αδύναμος, ο πιο σκόρπιος νιώθει ασύγκριτη χαρά ολοκληρώνοντας κάτι, και νιώθει έτσι σαν να τον ξαναχάριζαν στη ζωή του….»

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου