Κυριακή, 4 Ιανουαρίου 2015

ΚΤΙΡΙΑ (ΝΕΑ ΚΑΙ ΠΑΛΙΑ) ΣΑΝ ΑΚΑΡΙΑΙΑ ΛΑΜΨΗ. Fallingwater House του Frank Lloyd Wright , ΙΙΙ.

# Ο αμερικανός Frank Lloyd Wright (1869-1959) και το χιονισμένο Fallingwater House (1935-1939) στην Pennsylvania των ΗΠΑ, θεμελιωμένο πάνω σ’ ένα  βράχο, από όπου αναβλύζει ένας φυσικός καταρράκτης.

# O Edgar J. Kaufmann, ήθελε ένα σπίτι κοντά στους καταρράκτες Bear Run. Το ανέθεσε το 1935 στον Wright, ο οποίος  ώθησε την ιδέα αυτή στα άκρα.
«Να ζεις με τον καταρράκτη και όχι μόνο να τον βλέπεις», είπε στον
Kaufmann.

# Αυτό  που βρίσκω τελικά ενδιαφέρον και διαχρονικά επίκαιρο στον F. L. Wright είναι η  ιδέα προσέγγισης του φυσικού με το τεχνητό στοιχείο. Αυτό το στοιχείο τον κάνει τελικά εκκεντρικό σε σχέση και με την εποχή του, αλλά και με όλα τα ρεύματα του μοντερνισμού.

# Ο F. L. Wright σε αντίθεση με την τεχνολογία που τότε (όπως και τώρα) δοκίμαζε τα όρια της καθ’ ύψος, κινήθηκε αντίστροφα. Εξ ίσου τολμηρά δοκίμασε με τις τεράστιες πλάκες-προβόλους από μπετόν, τα οριζόντια όρια της τεχνολογίας .

# Ανακάλυψε τον ρομαντισμό του ανοιχτού αμερικανικού τοπίου. Τα prairie- houses με την έντονα οριζόντια γραμμή, την ανοιχτή κάτοψη, τα μεγάλα ανοίγματα και τη σύνθεση νέων και παλιών (τοπικών) υλικών, σχεδιάσθηκαν  έτσι ώστε να συνομιλούν με το ιθαγενές τοπίο των εκτεταμένων λιβαδιών στις Μεσοδυτικές Πολιτείες των ΗΠΑ, εισάγοντας την ρήξη με το εισαγόμενο ευρωπαϊκό μοντέλο. Allons! Ο δρόμος είναι μπροστά μας, Walt Whitman (1819-1892)

# «Είχα την ιδέα ότι οι παράλληλες προς το έδαφος κατόψεις ταυτίζονται με το έδαφος και κάνουν τα κτίρια να ανήκουν στο έδαφος»  έλεγε. «Άρχισα να βλέπω ένα κτίριο, πρωτόγονα, όχι σαν μια σπηλιά, αλλά σαν ένα ανοιχτό ευρύχωρο καταφύγιο συνδεδεμένο με το τοπίο».

# Αυτή η «φυσική» και επιφανειακά αντιμοντέρνα στάση, δεν  καταφέρεται εναντίον της μηχανής. Το 1901, δίνει διάλεξη στο Σικάγο με τίτλο «The art and craft of machines», όπου υπογραμμίζει ότι η μηχανή μπορεί να μην είναι σκοπός, αλλά ένα μέσον, αν ο άνθρωπος μπορεί να την χρησιμοποιήσει μέσα σ’ ένα πνεύμα  δημιουργίας.

# Ο Wright δίνει στην αρχιτεκτονική μια ηθική αποστολή και διακηρύττει ανοιχτά τις δημοκρατικές πεποιθήσεις του και το όραμα του για μια ανοιχτή κοινωνία, όπου η ατομικότητα ενέχει καθολικότητα ως ελευθερία. «Τόσα είδη κατοικίας όσα και οι άνθρωποι…Η δημοκρατία έδωσε πάντα προτεραιότητα στο άτομο».

# Καθώς σήμερα ολόκληρος ο κόσμος κινείται προς την αντίστροφη κατεύθυνση –την βαθειά κοινωνική ασυμμετρία των πόλεων (ανάμεσα στα δύο άκρα, την κάθετη πόλη των ουρανοξυστών και την οριζόντια των slums), τον πολλαπλασιασμό των gated communities, τον κατακερματισμένο χώρο από τις πολλαπλές διαφορές, που αντί να απελευθερώνουν την ατομικότητα μάλλον την εγκλωβίζουν, την φυλακίζουν και την περιθωριοποιούν, τα λόγια του F.L. Wright ηχούν μάλλον παράξενα: «Εγκαταλείπει ο πολιτισμός μας την εποχή των σπηλαίων. Τελειώσαμε με την εποχή των οχυρωμένων κατοίκων. Οι πρόγονοι μας ζούσαν στα δέντρα, αυτοί  είναι οι προκάτοχοί μας και όχι τα άγρια ζώα που τρυπώνουν στη γη για να προφυλαχθούν».

# Το Fallingwater House στέκει σαν μια μοναχική , στωική και αντιμνημειακή ουτοπία πάνω στον βράχο και στον καταρράκτη (επίσης). Σαν ένα σύμβολο εκκενωμένο ίσως από το αρχικό του οικουμενικό νόημα όπως το συνέλαβε ο F. L. Wright , αλλά και σαν μια έντονα φορτισμένη αλληγορία του σύγχρονου κόσμου και  ένα είδος (διαρκούς) προτροπής στον δύσκολο αγώνα  της  ατομικής χειραφέτησης, χωρίς την οποία από ό,τι φαίνεται, δεν νοείται δημοκρατία : Να ζεις με τον καταρράκτη και όχι μόνο να τον βλέπεις.

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)

Σημειώσεις
# In Φωτεινή Μαργαρίτη Το ανοιχτό ερώτημα της ιθαγένειας του τόπου στον σύγχρονο κόσμο. Το αμερικανικό  παράδειγμα. Από την αμερικάνικη φιλοσοφία και λογοτεχνία του 19ου αι., μέχρι το αρχιτεκτονικό ιδίωμα του F.L.Wright. Διάλεξη στην Εταιρεία Διαπολιτισμικών Σπουδών.
# Η παρούσα ανάρτηση, μπορεί να θεωρηθεί συνέχεια παλιότερων (29 Μαΐου και 5 Αυγούστου 2014). Σχετικά με το πνεύμα αυτών των αναρτήσεων, ισχύει η παρακάτω σημείωση: 
« Σε ένα κόσμο ο οποίος εξελίσσεται διαρκώς σε ένα τεράστιο διαπλανητικό θέαμα, όπου οι πόλεις εξελίσσονται ταχύτατα σε θεματικά πάρκα και η αρχιτεκτονική συμβάλλει σ' αυτό το θέαμα προς κατανάλωση και μόνο, σκέφτομαι να σταματάω που και που και να ξεχωρίζω κτίρια (παλιά και νέα) που κινούνται στον αντίποδα. Που επιχειρούν να νοηματοδοτήσουν τον χώρο, να αναδείξουν τον τόπο, χωρίς να μετατρέπονται σε ιστορικές μεταμοντέρνες ρεπλίκες, αλλά και χωρίς να υπολείπονται σε σύγχρονη αντίληψη της αρχιτεκτονικής...Εν ολίγοις, πρόκειται για μια μικρή (ασύντακτη κατ' ανάγκην) προσπάθεια να αναδειχθεί η κουλτούρα σχεδιασμού στην αρχιτεκτονική, τίποτα περισσότερο...Να την αντιτάξει κανείς σαν άμυνα απέναντι στην κενότητα και την απώλεια μορφής και το νέφος λόγων και εικόνων, που κατακλύζει την εποχή μας, όπως έλεγε προφητικά κάποτε ο Ιταλο Καλβίνο...».



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου