Πέμπτη, 30 Οκτωβρίου 2014

ΑΣΤΙΚΟ ΚΑΤΑΦΥΓΙΟ-ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΑΣΤΙΚΗ ΚΑΛΥΒΑ, Ι. Εκεί όπου διασταυρώνεται το αρχαϊκό και το μοντέρνο.



«Όταν ο άνθρωπος κτίζει το σπίτι του, μοιάζει με το πουλί που κτίζει τη φωλιά του»    Henry David Thoreau 1854.

# Ένα παλιό θέμα διαρκώς επίκαιρο.
 «Αστικό Καταφύγιο - Σύγχρονη Αστική Καλύβα», ήταν το θέμα της έκθεσης που  φιλοξενήθηκε στη Γκαλερί Νέες Μορφές στην Αθήνα, πριν από μια δεκαετία περίπου,  κατά το διάστημα 16 Δεκεμβρίου 2003 – 4 Ιανουαρίου 2004, από σπουδαστές αρχιτεκτονικής του πανεπιστημίου Θεσσαλίας με την αρχιτέκτονα Φωτεινή Μαργαρίτη.
Το θέμα που επικεντρώνεται στη  διερεύνηση της έννοιας σπίτι και της ελάχιστης κατοίκησης, ήταν αρχικά το αντικείμενο της σπουδαστικής εργασίας φοιτητών αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στο μάθημα «η σύγχρονη πόλη στις τέχνες του λόγου», με διδάσκουσα την αρχιτέκτονα Φωτεινή Μαργαρίτη. Έμοιαζε ανεπίκαιρο εκείνη την εποχή. 




# Η έννοια της καλύβας: εκεί όπου διασταυρώνεται το αρχαϊκό και το μοντέρνο.
«Αν θέλει κανείς να δώσει τον ορισμό της αρχιτεκτονικής ή ακριβέστερα να μιλήσει για την καταγωγή της αρχιτεκτονικής, σχεδόν νομοτελειακά θα πρέπει να αναχθεί στην πρώτη αρχιτεκτονική δημιουργία του ανθρώπου, που είναι το σπίτι. Στέγη, καταφύγιο, φωλιά, καλύβα, σπηλιά, τρύπα, κατοικία…είναι μερικές λέξεις υποδηλωτικές του αρχαϊκού πυρήνα της κατοικίας που επιβιώνει και συνυπάρχει με τις πιο προηγμένες μορφές της κοινωνίας και της αρχιτεκτονικής… Δεν είναι επομένως  μία συμπτωματική ανησυχία των θεωρητικών  της αρχιτεκτονικής και των αρχιτεκτόνων, όπως λέει ο θεωρητικός της αρχιτεκτονικής Joseph Rykwert (On Adams house in Paradise,1972). Μια επιστροφή στις ρίζες πάντα υπονοεί την αναθεώρηση αυτού που συνήθως έχει γίνει. Είναι με άλλα λόγια, όπως λέει ο J.R., «ένα δώρο στην σκέψη των αρχιτεκτόνων» για να επανατοποθετηθούν πάνω στην ουσία της αρχιτεκτονικής… Έτσι μπορούμε να κατανοήσουμε τις πολυάριθμες αρχετυπικές παραλλαγές της πρωτόγονης καλύβας στις οποίες καταφεύγει κάθε εποχή για να επαναπροσδιορίσει την δική της ταυτότητα...
Στο πλαίσιο των σύγχρονων συνθηκών στις μεγαλουπόλεις, η καλύβα αποτελεί ένα κιβώτιο πρώτων βοηθειών περιστασιακής ζωής…» (απόσπασμα από τον Κατάλογο της έκθεσης, εκδ. Αλεξάνδρεια, 2003)




# Οι διαφορετικές εκδοχές της καλύβας: ένα διαρκώς επίκαιρο και ανοιχτό ερευνητικό πρόγραμμα θεμάτων, ιδεών και τεχνικής στη σύγχρονη πόλη.
Αφετηρία αποτέλεσαν τα σχόλια στα κείμενα θεωρητικών της αρχιτεκτονικής που από πολύ παλιά ασχολούνται με την καταγωγή της αρχιτεκτονικής, την «πρώτη» κατοικία τού ανθρώπου, την καλύβα-αρχέτυπο της αρχιτεκτονικής.
Από τα κείμενα του Βιτρούβιου («Περί αρχιτεκτονικής». Δέκα βιβλία γραμμένα ανάμεσα στο 27π.Χ. και 23π.Χ.) ή του αββά Marc Antoine Laugier («Δοκίμιο αρχιτεκτονικής» 1753), μέχρι τα κείμενα ξένων και Ελλήνων λογοτεχνών, όπως ο Τζων Στάινμπεκ, ο Ναθάναελ Χώθορν, ο Τζάκ Κέρουακ, ο Σωτήρης Δημητρίου  κά, που από την εποχή της πρώτης βιομηχανικής πόλης μέχρι σήμερα ,δίνουν το πλαίσιο των σύγχρονων συνθηκών στις μεγαλουπόλεις, όπου η κατοικία αποκτά  πλέον τον χαρακτήρα επείγουσας ανάγκης για τους κάθε είδους περιπλανώμενους-μετανάστες, πρόσφυγες, άστεγους, καλλιτέχνες του δρόμου…

# Η έκθεση, σαν ένα κολλάζ εικόνων, κειμένων και ήχων στο χώρο
Οι διαφορετικές εκδοχές της καλύβας (αρχετυπικές και σύγχρονες) αναπτύχθηκαν στα σημειωματάρια εργασίας των σπουδαστών που αποτέλεσαν ένα (μεταξύ άλλων) μεθοδολογικό εργαλείο στο εν λόγω μάθημα.
Στη συνέχεια το υλικό δουλεύτηκε για τις ανάγκες της έκθεσης με την επιμέλεια της Φωτεινής Μαργαρίτη και  παρουσιάστηκε στο χώρο της γκαλερί, σαν ένα κολλάζ εικόνων και κειμένων που πλαισιώνεται από κατασκευές, προβολές και ήχους. Ζωγραφισμένες και ψηφιακές πινακίδες, σκίτσα και φωτογραφίες κατάγονται από τα σημειωματάρια εργασίας των σπουδαστών. Ο σχεδιασμός του χώρου και των ειδικών κατασκευών (βιβλιοθήκη, καλύβα κά) έγιναν από την Φωτεινή Μαργαρίτη, ενώ για την υλοποίηση και την σκηνοθεσία στον χώρο εργάσθηκε όλη η ομάδα των σπουδαστών.

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)
 
 

 

1 σχόλιο: