Δευτέρα, 15 Σεπτεμβρίου 2014

ΜΑΘΗΜΑ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ-ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ-ΠΟΛΗ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΞΕΩΝ-ΣΧΕΔΙΩΝ-ΕΙΚΟΝΩΝ. Πρόγραμμα 2014-2015.


Φωτεινή Μαργαρίτη, Έκθεση Χειρώνακτες. Εργαστήρια λέξεων, σχεδίων, εικόνων 
(Βυζαντινό Μουσείο Αθήνας 2008 – Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών 2009).



ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ / ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ-ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ-ΠΟΛΗ
Και παράλληλη λειτουργία εργαστηρίου: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΞΕΩΝ-ΣΧΕΔΙΩΝ-ΕΙΚΟΝΩΝ
ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ, Αρχιτέκτων ΕΜΠ / Msc, Δρ.Φιλοσοφίας
6945-460708, margarch@otenet.gr
--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Kάθε Πέμπτη, από 13 -11-2014, ώρα 7.30΄-10.00΄μμ.
Διάρκεια: 24 συναντήσεις (60 ώρες)
ΣΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ  ΔΙΑΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΩΝ ΣΠΟΥΔΩΝ
Πρόγραμμα δραστηριοτήτων 2014-15 (http://ediasp.blogspot.gr/).
οδός Λαμάχου 3 (κάθετος Φιλελλήνων) Πλάκα, 2ος όροφος,
Μετρό: Σύνταγμα, τηλ. 210 3613855
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ο κύκλος κινείται στο ευρύτερο πεδίο σχέσεων ανάμεσα στον Χώρο, την Αισθητική και την Φιλοσοφία. Βασική υπόθεση είναι πως η πόλη αποτελεί σήμερα ένα σύνθετο και πλούσιο πεδίο εμπειρίας, όπου η φύση και η τεχνολογία διαπλέκονται με την κοινωνία και την κουλτούρα. Η τέχνη, και ειδικότερα η λογοτεχνία, αναπτύσσει πρώιμες ––φανερές ή λανθάνουσες–– ιδέες και αιχμές, εννοιολογικές και βιωματικές εμπειρίες, οι οποίες μπορεί να λειτουργήσουν ως «πραξικοπήματα» στην επιστημονική θεώρηση του χώρου.
Στόχος είναι να ανασυρθούν τα διαφορετικά αντικείμενα από την συνήθη τους ουσία και ιεραρχία και να κατακτηθεί ένα αυτόνομο πεδίο εκπαίδευσης και γνώσης.
Θεωρία και πρακτική θα λειτουργήσουν από κοινού σαν ένα ανοιχτό εργοτάξιο ή ερευνητικό πρόγραμμα θεμάτων, ιδεών και τεχνικής.
Η θεωρία, δομημένη σε θεματικές ενότητες, θα επικεντρώσει σε παραδείγματα (παλιά και σύγχρονα), που εκφράζουν τις πιο δημιουργικές στιγμές διασταύρωσης τέχνης, λογοτεχνίας, πόλης και αρχιτεκτονικής, όπως επίσης και σε έργα τα οποία αρχικά ήταν εκκεντρικά, παραγνωρισμένα ή άγνωστα και επιβεβαιώνονται σήμερα ως ριζοσπαστικά. Με ανάλογο πνεύμα θα επιλεγούν εν τη γενέσει τους σύγχρονα έργα αιχμής. Έμφαση επίσης θα δοθεί σε έργα της μοντέρνας λογοτεχνίας, τα  οποία μετέχουν ταυτόχρονα σε πολλά είδη- φιλοσοφικό και αισθητικό δοκίμιο, μυθοπλασία, ποίηση.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκονται νέες μέθοδοι διδασκαλίας και συνεργατικής μάθησης, καθώς και ανανέωση των μεθοδολογικών  εργαλείων με τα οποία προσεγγίζεται ο χώρος. Το μάθημα μετατοπίζεται συνεχώς από το παρελθόν στο παρόν και αντιστρόφως, προκειμένου όχι μόνο να κατανοήσει ιστορικά την μοντέρνα αρχιτεκτονική ή πόλη, αλλά και για να συλλάβει τις ταχύτατες εξελίξεις του αστικού φαινομένου διεθνώς, ως πρόγευση για το μέλλον, αλλά και ως υπόβαθρο νέας κουλτούρας σχεδιασμού.
Παράλληλα με την θεωρία, στόχος είναι να συγκροτηθεί ένας δημιουργικός κύκλος, ο οποίος μπορεί να εργασθεί πάνω σε ένα πραγματικό πρόβλημα, σε μια έρευνα πεδίου στην πόλη, η οποία θα έχει γνωστικό χαρακτήρα και θα απαντάει, μεταξύ άλλων, σε «απορίες» της θεωρίας.

1.     Διαλέξεις

Οι διαλέξεις θα κατανεμηθούν σε δύο κύκλους και θα πραγματοποιηθούν με παράλληλη προβολή εικόνων, αποσπάσματα κειμένων και ηχητικά ντοκουμέντα.
Στον πρώτο κύκλο διαλέξεων (α’ εξάμηνο), κεντρικός άξονας είναι έργα στα οποία ο χώρος λειτουργεί ως υπόβαθρο για να τεθούν ευρύτερα ζητήματα αισθητικής και φιλοσοφίας.
Αντικείμενο των διαλέξεων είναι οι παρακάτω θεματικές ενότητες:

# Το θεωρητικό πρόβλημα των σχέσεων μεταξύ λογοτεχνίας, αρχιτεκτονικής και πόλης, καθώς και η σχέση τους με την έννοια της τέχνης. Απόπειρα οροθέτησης ενός γνωστικού αντικειμένου, με επίκεντρο την αισθητική επανάσταση την οποία επέφερε στην επιστήμη (στην αρχιτεκτονική και την πόλη) η μοντέρνα λογοτεχνία.

# Φιλολογική και αισθητική προϊστορία σε θέματα αιχμής του σύγχρονου αστικού χώρου.  1. Βιομηχανική αρχιτεκτονική και αισθητική 2. Διάκριση ιδιωτικής και δημόσιας σφαίρας στην πόλη και αστική πολυκατοικία. 3.Ανεπίσημη «κρυμμένη» πόλη των αποκλεισμένων (έμφαση στο αστυνομικό μυθιστόρημα).

# Θεώρηση του κόσμου μέσα από την έννοια της κατοίκησης. Η έννοια «σπίτι» ως φιλοσοφικό και λογοτεχνικό δοκίμιο (από την καλύβα του  Heidegger στην Casa Malaparte).

# Στον αντίποδα των ιστορικών στυλ. Προσέγγιση της ιστορίας και θεωρίας της αρχιτεκτονικής με βάση τις αρχετυπικές και σύγχρονες εκδοχές της «καλύβας».

# Η αρχιτεκτονική ως  ομιλούσα φιλοσοφία. Ο φιλόσοφος Λούντβιχ Βιτγκενστάιν ως «αρχιτέκτονας».

# Genius Loci. Το πνεύμα του τόπου, όταν η σύγχρονη πόλη επενδύει σε ιστορικές και άλλες αφηγήσεις για να γίνει μύθος. Η συμβολή της λογοτεχνίας και της τέχνης  στην οικοδόμηση μιας θεωρίας για την νοηματοδότηση της αρχιτεκτονικής και της πόλης (φαινομενολογική προσέγγιση).

# Διασταύρωση του πραγματικού τοπίου, της ποιητικής φαντασίας και της μυθικής επινόησης. Λογοτεχνικές διαστρωματώσεις στο ιστορικό φυσικό ή αστικό  τοπίο. Από τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες στον Νίκο Καζαντζάκη.

# Σχετικά με το διαρκώς ανοιχτό ερώτημα της τοπικής ταυτότητας στον σύγχρονο κόσμο. Φύση και Ερείπια : συγκριτική φυσιοκρατική προσέγγιση. Μοντέρνα προβληματική του ερειπίου και ιδιαιτερότητες του ελληνικού τοπίου.

# Από τον μοντέρνο λογοτεχνικό μύθο της Βαβέλ, στη νέα παγκόσμια αστική πραγματικότητα. Το Κτίριο - Πύργος και η Πόλη – Λαβύρινθος.

# Διευρυμένη έννοια του Μουσείου σήμερα και εξέλιξη του δυτικού Centro Storico των πόλεων. Ερωτήματα σχετικά με την ιστορική μνήμη και την κοινοτοπία της στο χώρο.

# Θρυμματισμένη  δομή του χώρου και τεχνική του κολάζ στη λογοτεχνία και στις άλλες τέχνες . Σύγχρονες τάσεις θεωρίας της διασπασμένης πόλης.

# Oι κρυμμένοι κανόνες της ποιητικής μεταγραφής στην αρχιτεκτονική σύνθεση. Η «σκεπτόμενη αρχιτεκτονική» του Ελβετού αρχιτέκτονα Peter Zumthor (Ιαματικά λουτρά Vals στην Ελβετία κλπ) και η διασταύρωση της με τη φιλοσοφία, τη λογοτεχνία και τις άλλες τέχνες.

Ο δεύτερος κύκλος διαλέξεων (β’ εξάμηνο), θα ασχοληθεί με την πόλη και τις μονάδες του αστικού χώρου. Θα αναπτυχθούν θέματα τα οποία εκτείνονται από την ανάδυση των ευρωπαϊκών μητροπόλεων και της αμερικανικής πόλης κατά τον 19ο αιώνα μέχρι τις αιχμές του σύγχρονου αστικού χώρου, από την κλίμακα της πόλης μέχρι αυτήν του κτιρίου.
Παράλληλα με τα ιστορικά παραδείγματα, θα δοθεί έμφαση στην σύγχρονη λογοτεχνία. Μέσα στα παλιά γνώριμα κέντρα, αλλά και στις μητροπόλεις της αναδυόμενης περιφέρειας, πολλαπλασιάζονται οι συγγραφείς που  ανακινούν νέα ερωτήματα, ορμώμενοι από τον δικό τους μικρόκοσμο. Βαρύνουσα σημασία αποκτάει ο ορισμός της σχέσης του τοπικού και του οικουμενικού.
Αντικείμενο των διαλέξεων είναι οι παρακάτω θεματικές ενότητες:

# Λογοτεχνία της μοντέρνας αστικής περιπλάνησης. Εξέλιξη των ιδεών της κινούμενης πόλης και της μεταβλητής αρχιτεκτονικής, διασταύρωση αρχαϊκής παράδοσης και υπερμοντέρνας τεχνολογίας.

# Το ανοιχτό ερώτημα της ιθαγένειας του τόπου στον σύγχρονο κόσμο. Το αμερικανικό  παράδειγμα. Από την αμερικάνικη φιλοσοφία και λογοτεχνία του 19ου αι., μέχρι το αρχιτεκτονικό ιδίωμα του F.L.Wright.

# Ζητήματα σχετικά με την γενικευμένη επίδραση του αμερικανικού μοντέλου πόλης σήμερα. Οικοδόμηση του μεταπολεμικού αμερικανικού ονείρου - άνοδος, πτώση και παγκόσμια μετατόπιση. Το Λος Άντζελες ως αρχέτυπο για την πόλη του μέλλοντος.

# Η ίδια πόλη από διαφορετική σκοπιά (η μητροπολιτική και η τοπική προσέγγιση): Κωνσταντινούπολη, Κάιρο, Αλεξάνδρεια, Ταγγέρη κλπ.

# Περιμένοντας τους βαρβάρους. Από τον Αλεξανδρινό Κωνσταντίνο Καβάφη στον Νοτιοαφρικανό J.M.Coetzee. Η διαρκής μετατόπιση των ορίων από το κέντρο στην περιφέρεια, σε συνδυασμό με το φαινόμενο αιχμής των μετακινήσεων μεταναστεύσεων και τη νέα μορφολογία του αστικού χώρου.

# Βενετία / Βενετίες. Αισθητική προβληματική της μνήμης του χώρου  μέσα από το παράδειγμα  των πολλαπλών αναγνώσεων της Βενετίας και το έργο του Ιταλού αρχιτέκτονα Carlo Scarpa.

# Η προβληματική για την διαδραστική ανάμιξη τοπικής και παγκόσμιας ταυτότητας. Με σημείο αναφοράς το Εγκώμιο της σκιάς του συγγραφέα Τανιζάκι, παραδείγματα από τις ιαπωνικές και δυτικές επιμιξίες.

# Αθήνα. Επεξεργασία ενός χωρικού μοντέλου διαδραστικής σχέσης παρελθόντος και παρόντος στη σύγχρονη Αθήνα, με την χρήση αποσπασμάτων από παλιούς και νέους συγγραφείς, ηθογράφους, χρονικογράφους, ιστορικούς της πόλης (Αλ. Παπαδιαμάντη, Γ. Ιωάννου κλπ).

# Το ποτάμι και η γέφυρα. Μεταβλητές τοπογραφίες, σύνορα και αλληγορική επίκληση της ενότητας των πολλαπλών ταυτοτήτων στο σύγχρονο κόσμο. Με σημείο αναφοράς την βαλκανική λογοτεχνία.

# Η πόλη, η μηχανή, ο πόλεμος. Ο πόλεμος ως καταλύτης  στην διαμόρφωση του αστικού χώρου και της πρωτοπορίας στην αρχιτεκτονική και στις άλλες τέχνες.

# Πολεοδομικές και αρχιτεκτονικές ουτοπίες. Ανάμεσα στον παράδεισο και την κόλαση, ανάμεσα στο σχεδιαστικό όραμα και την επιστημονική φαντασία.

# Φαινόμενα επιτάχυνσης των τεχνοεπιστημονικών μεταλλάξεων και σενάρια οικολογικής καταστροφής (μυθοπλασία και πραγματικότητα).

2.     Εργαστήριο στην Αθήνα*

Παράλληλα με τις διαλέξεις θα λειτουργήσει το «Εργαστήριο λέξεων-σχεδίων-εικόνων». Θα πραγματοποιηθεί έρευνα πεδίου σε τόπο μικρής αστικής κλίμακας στο κέντρο της Αθήνας.
Η εμπειρία και η δράση (η ατομική εκμάθηση μέσω του σχεδιασμού, της παρατήρησης και καταγραφής και η συνθετική προσέγγιση του χώρου μέσω της συλλογικής δουλειάς) μπορεί να λειτουργήσουν ωσάν ένας εναλλακτικός τρόπος με τον οποίο κατακτάται η γνώση ή παράγεται ένα έργο και να μας μάθουν να σκεφτόμαστε εγκάρσια και διαδραστικά τις αμοιβαίες επιδράσεις ανάμεσα στην επιστήμη και την τέχνη.
Θα υπάρχει εξατομικευμένη επίβλεψη του διδάσκοντος στους συμμετέχοντες και στην προσωπική τους εργασία, όπως επίσης θα γίνουν εισηγήσεις για τα μεθοδολογικά εργαλεία, ώστε να βοηθήσουν στον τρόπο με τον οποίο θα εργασθεί η ομάδα.
Τα αποτελέσματα της έρευνας θα αξιοποιηθούν σε δραστηριότητες οι οποίες θα αποφασισθούν εν εξελίξει.

* Η συμμετοχή στο εργαστήριο είναι προαιρετική και χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση.

Η ΦΩΤΕΙΝΗ ΜΑΡΓΑΡΙΤΗ είναι Απόφοιτος της Αρχιτεκτονικής Σχολής του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου και Διδάκτωρ φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII (UFR1: Arts, Philosophie, Esthétique).
Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές και είναι κάτοχος μεταπτυχιακών διπλωμάτων στην πολεοδομία και θεωρία της πόλης στις σχολές CRU / EHESS (Παρίσι 1978-81) και με υποτροφία της Ακαδημίας Αθηνών στο διαπανεπιστημιακό πρόγραμμα σπουδών «Θεωρίες της αρχιτεκτονικής και σχεδιασμός» (UP1 Paris Villemin - AASchool London - F.A Roma 1987-90).
Διατηρεί γραφείο μελετών στην Αθήνα, με δημοσιευμένο εφαρμοσμένο έργο μικρής και μεγάλης κλίμακας, ερευνητικό και διδακτικό έργο, διακρίσεις σε αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς, εμπειρία διεπιστημονικής προσέγγισης και συγγραφικό έργο.
Από το 1980 ερευνά συστηματικά τη σχέση επιστήμης-τέχνης με έμφαση στη σχέση λογοτεχνίας-αρχιτεκτονικής-πόλης. Κυκλοφορεί το βιβλίο της Το εργαστήρι του συγγραφέα. Το εργαστήρι του αρχιτέκτονα. Και μια συνομιλία με τον Νάνο Βαλαωρίτη (Καστανιώτης, 2007).
Mεταξύ άλλων, θήτευσε στο ατελιέ του ζωγράφου Γιώργου Ρόρρη (1997-2000) και επιμελήθηκε τις εκθέσεις Η Αθήνα των λέξεων (ΥΠΠΟ 1985), Αστικό καταφύγιο. Σύγχρονη αστική καλύβα (Νέες Μορφές 2003) και Χειρώνακτες. Εργαστήρια λέξεων, σχεδίων, εικόνων (Βυζαντινό Μουσείο Αθήνας 2008 – Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών 2009).
Διηύθυνε την οργάνωση και λειτουργία ανοιχτού σχολείου για μέλη της Κοινότητας Εξαρτημένων Ατόμων «Παρέμβαση» και την κατασκευή σημειακών επεμβάσεων στον Ελαιώνα Αθηνών (Μαρκόνι 1990).
Διετέλεσε μέλος του εργαστηρίου Αισθητικής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Paris VIII (2002-2011) και δίδαξε στο Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας (2001-2008). Από το 2013 διδάσκει στην Εταιρεία Διαπολιτισμικών Σπουδών.


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου