Τρίτη, 8 Ιουλίου 2014

ΧΟΡΕΥΕΙ Ο ΧΩΡΟΣ, ΧΟΡΕΥΕΙ. Η Αρχιτεκτονική και το Σώμα.


Il danse lespace / Χορεύει ο χώρος…
 #  Ο Tomas Koolhaas σκηνοθετεί το φιλμ REM (εδώ), για τον πατέρα του αρχιτέκτονα Rem Koolhaas και όχι για τους R.E.M., όπως θα μπορούσε να σκεφτεί κάποιος που δεν έχει σχέση με την αρχιτεκτονική.
Το trailer εξαιρετικό, γυρισμένο στην Casa de musica, στο Porto της Πορτογαλίας, έργο του Rem Koolhaas (2005).
Δύσκολο το εγχείρημα, αν σκεφτεί κανείς πως εκ των πραγμάτων δύσκολη είναι πάντα και η σχέση γιού και πατέρα, όταν μάλιστα έρχονται αντιμέτωποι στο επίπεδο της δημιουργίας. Όμως αν κρίνουμε από το trailer, ο Tomas Koolhaas καταφέρνει να δώσει μια νέα διάσταση στο κτίριο....

Όλες οι τέχνες  επικοινωνούν, όπως παλιά…
#  H σύγχρονη αρχιτεκτονική έχει προ πολλού απαλλαγεί από το θεώρημα του ακίνητου σώματος και τις δεσμεύσεις της ευκλείδειας γεωμετρίας. Πρόκειται για μια εξέλιξη με μεγάλη προϊστορία ήδη. Ας θυμηθούμε τον Oskar Schlemmer της σχολής BAUHAUS και τα εξαιρετικά του σχέδια που συνοδεύουν το άρθρο του «Man and the Art Figure» (1925), σχεδόν ένα αιώνα πριν. Αναφέρεται στον Άνθρωπο Χορευτή, στη σχέση του με τον χώρο στον οποίο κινείται και τις αμοιβαίες μεταμορφώσεις τους.
 




  









  Oskar Schlemmer, plan of figures for the Triadic Ballet, 1920 / sketches of figures for the Triadic Ballet, ca. 1920 / Costumed figures from the Triadic Ballet, 1920.    



#  Έτσι σκέφτομαι πως και το κτίριο του Rem Koolhaas, χωρίς αυτό τον άνθρωπο θα μπορούσε να μοιάζει τελικά με ένα ακίνητο και απολιθωμένο κέλυφος. Και βρίσκω καταπληκτικό πως οι άλλες τέχνες, όπως ο χορός σε συνδυασμό με τον κινηματογράφο και τη μουσική, εισάγουν δυναμικά το σώμα στο κτίριο.
#  Το σώμα που χορεύει και συνδιαλέγεται με τον χώρο μέσω της κίνησης υπερβαίνει τα εμπόδια, σπάζει όλους τους κώδικες συνήθους λειτουργίας του κτιρίου και μας θυμίζει πως η αρχιτεκτονική είναι πάνω απ' όλα ένας χώρος που κατοικείται. Μας αναγκάζει  να υιοθετήσουμε  ένα καινούργιο βλέμμα.
 #  Γιατί μπορεί να μην μας δεσμεύει πια στον σχεδιασμό ως αρχιτέκτονες ο ακίνητος άνθρωπος του Βιτρούβιου και οι παραλλαγές του, όμως υπάρχει πλέον ένας άλλος αόρατος κίνδυνος που ελλοχεύει στην εποχή μας. Να βλέπουμε την αρχιτεκτονική ως θέαμα και ως εικόνα, απλά και μόνο.
#  Όλο και πιο συχνά τελευταία παρατηρώ (και είναι πολύ ενδιαφέρον) την τέχνη του χορού να εξελίσσεται σαν μια τέχνη βαθειά πολιτική, που καλλιεργεί δηλαδή ένα είδος αντίστασης στην  παθητική κατανάλωση ενώπιον ενός «θεάματος». Όλο και πιο συχνά μοιάζει ο  χορός να παράγει μια δημοκρατία της στιγμής και το σώμα να διεκδικεί την ελευθερία απέναντι στον έλεγχο. Και είναι σαν να υποδεικνύει η τέχνη του χορού νέους τρόπους για να δούμε ξανά την αρχιτεκτονική και την πόλη.
#  Χορεύει λοιπόν το κτίριο του Rem Koolhaas. Καθώς μάλιστα είναι ένα κτίριο, όπως και όλη η αρχιτεκτονική του, πρωτοπόρο μεν στις αρχές του, αλλά σκληρό και ψυχρό, εγώ εξέλαβα αυτό το ανυπότακτο σώμα και σαν ένα είδος ποιητικής, ανατρεπτικής ειρωνείας, που σπάει τα δεσμά και διεκδικεί την ελευθερία...
# Γιατί σίγουρο είναι πια πως η αρχιτεκτονική μόνη της δεν θα μπορούσε ούτε να «ανατρέψει», αλλά ούτε και να επιβάλλει τον τρόπο ζωής μας... Το στοίχημα της αρχιτεκτονικής πλέον είναι κάτι πολύ ευρύτερο από ένα κτίριο. Και ίσως να αξιολογείται στο μέλλον λιγότερο για τον υπερσχεδιασμό (το design) και περισσότερο για την ικανότητα της να αφήνει περιθώριο στον άνθρωπο, ώστε να εξελίσσει τα δικά του σενάρια στον χώρο… Το σώμα που χορεύει είναι μια πηγή ζωντάνιας ή ακόμα και διέγερσης, που επιτρέπει μια ρήξη στην καθημερινή συνέχεια. Όπως και η κατοίκηση άλλωστε…

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου