Παρασκευή, 6 Ιουνίου 2014

ΜΙΚΡΟΙ ΚΙΝΟΥΜΕΝΟΙ ΦΑΡΟΙ ΜΕΣΑ ΣΤΗ ΝΥΧΤΑ. Ένα φωτιστικό σαν foroba yelen /«συλλογικό φως»..




# Το ξεχώρισα, σαν ένα  θαυμαστό αρχιτεκτονικό έργο, που τροφοδοτεί ευρύτερες ιδέες για τον σύγχρονο σχεδιασμό και το design, σε μια νέα ριζοσπαστική κατεύθυνση.

# Το 2010, ο Ιταλός αρχιτέκτονας Matteo Ferroni  έκανε μια μεγάλη έρευνα ανθρωπολογική για τις αγροτικές κοινότητες στο Μαλί  και εντόπισε την σημασία που έχουν οι νυχτερινές εργασίες και η ανάγκη φωτισμού. Και στη συνέχεια, από τον διάλογο εθνογραφίας και σχεδιασμού, προέκυψε αυτό το θαυμαστό ελάχιστο κινούμενο φωτιστικό. Το οποίο υποδέχτηκαν με ενθουσιασμό οι κοινότητες και το αποκάλεσαν foroba yelen «συλλογικό φως».

# Πρόκειται για ένα αρχιτεκτονικό λειτουργικό αντικείμενο, φτιαγμένο εξ ολοκλήρου από ανακυκλώσιμα υλικά. Όλοι  άλλωστε έχουμε  υπόψη την θαυμαστή τέχνη των παιδικών παιχνιδιών της Αφρικής, που προηγήθηκαν από αυτή την άποψη (σε μικρή κλίμακα) του επίσημου σχεδιασμού ενός φωτιστικού, όπως είναι το συγκεκριμένο. Η τέχνη αυτή στο Μαλί (και γενικότερα στην Αφρική) είναι προϊόν ανάγκης και σε μεγάλο βαθμό συνιστά κουλτούρα λαϊκού υλικού πολιτισμού. Τα τεχνουργήματα για καθημερινή χρήση κάνουν χρήση ανακυκλώσιμων υλικών και αυτή η πρακτική δεν πρέπει να συγχέεται με  την αισθητική επιλογή της ιδέας από την δυτική τέχνη, αλλά κυρίως από το σύγχρονο δυτικό design.  Εγκλωβισμένη η ιδέα αυτή στο αισθητικό δόγμα  «η τέχνη για την τέχνη»  δείχνει να εξαντλείται πλέον σε φορμαλιστική κατεύθυνση, μοιάζει να βρίσκεται  σε καθεστώς παρατεταμένης κρίσης (όπως δείχνουν τα πολλά παραδείγματα τελευταία).




# Για το foroba yelen χρησιμοποιήθηκαν ποδήλατα, υδραυλικοί σωλήνες και εξαρτήματα, ανακυκλώσιμα τεμάχια αλουμινίου, μονάδες LED που κατασκευάζονται στο Mali κλπ. Ο τρόπος της κατασκευής ήταν επίσης συνεργατικός. Συμμετείχε ο πληθυσμός, ενώ  πολύ δραστήρια στο "εργοτάξιο" ήταν η συμμετοχή των γυναικών.
Δεν βρίσκω καθόλου το εγχείρημα σαν μια χειρονομία του αναπτυγμένου κόσμου (της Δύσης) προς τον "υπανάπτυκτο", όπως ίσως συνέβαινε παλιά. Αυτό μάλιστα κάνει και την διαφορά σε σχέση με το παρελθόν. Είναι κατά την γνώμη μου ένας άλλος τρόπος σκέψης και σχεδιασμού από πολλές απόψεις. Το μοντέρνο έχει μετατραπεί σε σύγχρονο, μας βοηθά δηλαδή να φανταστούμε μια πολιτική σχεδιασμού πολύ πιο παράτολμη, πιο ριζοσπαστική  και πιο σύνθετη από την συντηρητική πολιτική της αισθητικής του αντικειμένου (το design), υπενθυμίζοντας μας ότι είμαστε πια μέρος ενός ευρύτερου συνόλου αλληλοσυσχετίσεων.

# Περιβάλλον (φυσικό και ανθρώπινο), χρήση, σχεδιασμός και  κατασκευή, λειτουργούν από κοινού μέσα σε ένα τόσο μικρό, ελάχιστο αντικείμενο...Και είναι ικανό αυτό το αντικείμενο, ανάμεσα σε πολλά άλλα που μας περιβάλλουν, να ξεχωρίζει. Βρίσκω  πως τόσο η διαδικασία όσο και το αντικείμενο αυτό καθαυτό είναι πρωτοποριακό, γιατί παράγει  ένα καινούργιο πλαίσιο  αισθητικής, ανεξαρτήτως Ανατολής και Δύσης.

# Καθώς η φτώχεια μετατοπίζεται όλο και πιο βαθειά μέσα στην Δύση και από μακρινό  θέαμα μετατρέπεται σε εμπειρία,  αρχίζω να κατανοώ πιο βαθειά, όχι μόνο θεωρητικά αλλά και πρακτικά,  τον Βάλτερ Μπένγιαμιν. Που σε παρόμοιες περιστάσεις έλεγε πως για να μην καταντήσουμε καρικατούρες πολιτισμού, για να συμπεριφερόμαστε αξιοπρεπώς, πρέπει να ομολογήσουμε τη φτώχεια μας. Και πως αυτή η φτώχεια δεν αφορά μόνο τις προσωπικές μας εμπειρίες, αλλά τις εμπειρίες ολόκληρης της ανθρωπότητας. Και πως είναι ένα νέο είδος βαρβαρότητας, με μια νέα, θετική έννοια...

# «Διότι σε τι οδηγεί τον βάρβαρο η φτώχεια της εμπειρίας του; Τον οδηγεί να ξαναρχίσει από την αρχή, να ξαναρχίσει από το μηδέν, να κινητοποιηθεί με το λίγο, να κτίσει με το σχεδόν τίποτα, χωρίς να γυρνά το κεφάλι δεξιά ή αριστερά.» (Β.Μπένγιαμιν)

# Άλλωστε, αυτοί οι φάροι αφορούν και τους ίδιους τους αρχιτέκτονες. Όπως και οι κάτοικοι του Μαλί  κατά παράδοση  κάνουν πολλές νυχτερινές εργασίες και ξενυχτάνε και έχουν ανάγκη από φως.

# Εδώ που φτάσαμε, από τα ελάχιστα πρέπει να ξεκινήσουμε, αναθεωρώντας πολλές από τις παλιές μας ιδέες…

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)
 

 # Matteo Ferroni, Foroba Yelen.Πηγή εικόνων εδώ




 


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου