Κυριακή, 6 Απριλίου 2014

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ F/M



F/M 22-03-2008 στην τοποθεσία Μένω στον Πλανήτη Γη

I.Ψάχνοντας να προσδιορίσουμε την ταυτότητα μας.
Η ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΜΑΣ ΜΑΘΑΙΝΕΙ ΝΑ ΒΛΕΠΟΥΜΕ
ΠΟΛΗ XXI  ΑΘΗΝΑ XXI ΠΟΛΗ XXI  ΑΘΗΝΑ XXI
Η πόλη: Ένα σύνθετο σύμβολο, που μου έδωσε μεγαλύτερη δυνατότητα να εκφράσω την ένταση ανάμεσα στη γεωμετρική λογική και το μωσαϊκό των ανθρώπινων υπάρξεων.  Italo Calvino

• Βασική υπόθεση είναι πως η πόλη αποτελεί σήμερα θέμα αιχμής, όπου φύση και τεχνολογία διαπλέκονται με την κοινωνία, την πολιτική και την κουλτούρα. Δοκιμάζονται τα πορώδη όρια ανάμεσα στην ανθρωπιστική και τεχνολογική επιστήμη, ανάμεσα στην επιστήμη και την τέχνη.

• Η πόλη μπορεί να λειτουργήσει ως μεγεθυντικός φακός και υπόβαθρο για να τεθούν με νέο λεξιλόγιο παλιά και νέα ζητήματα φιλοσοφίας και αισθητικής.

• Η πόλις και η πολιτική, είναι θέμα αιχμής και ένα μεγάλο ερώτημα πολιτικής σήμερα, σε τοπικό και παγκόσμιο επίπεδο. Έμφαση θα δοθεί στην αλληλεπίδραση της οριζόντιας κοινωνίας με τις  δυναμικές διεργασίες των αστικών μετασχηματισμών και  η οικοδόμηση μιας κοινής αστικής ζωής μέσα στις πόλεις.

• Η τέχνη και ειδικότερα η λογοτεχνία με διάμεσο τον χώρο, αναπτύσσουν πρώιμες ιδέες, αιχμές και εμπειρίες, οι οποίες μπορεί να λειτουργήσουν ως «πραξικοπήματα» στην επιστημονική γνώση και θεώρηση και ως πρόγευση του μέλλοντος.

• Έμφαση θα δοθεί σε φαινόμενα εν εξελίξει (υβριδικά) και την γενετική τους ερμηνεία, καθώς και σε νέα μεθοδολογικά κριτικά εργαλεία με βάση τα οποία μπορεί σήμερα κανείς να εντοπίσει τους πιο αιχμηρούς και συμπυκνωμένους σε νόημα κόμβους ενός δημιουργικού χάους, μιας ψηφιακής πληροφορίας σε συνεχή ροή και να τους δεσμεύσει σε μια ή σε πολλές και διαφορετικές προσεγγίσεις.

• Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι οι τεράστιες ανατροπές που  υφίσταται σήμερα ο δημόσιος χώρος με την γεωγραφική του έννοια, κάτω από την επιρροή του ψηφιακού / μιντιακού (άυλου) δημόσιου  χώρου.

Η εξάντληση των φυσικών πόρων και οι εντεινόμενες οικονομικές ανισότητες, η τάση προς την καταστροφή του  περιβάλλοντος  και  προς την περιθωριοποίηση πληθυσμών σε πλανητική κλίμακα, απαιτούν πλήρη αναπροσανατολισμό της σκέψης. Επιβάλλεται ριζοσπαστικοποίηση της παραδοσιακής οικολογικής προσέγγισης και μετάλλαξη των οικουμενικών αξιών. Ανθρώπινο και φυσικό περιβάλλον, δεν μπορεί να λειτουργούν παρά μόνο σαν συγκοινωνούντα δοχεία.

• Μας ενδιαφέρει επίσης να κλονιστεί η παγκόσμια τάση και κοινοτοπία της τυποποίησης του χώρου. Να προσεγγίσουμε με νέους όρους και με υπόβαθρο τον σύγχρονο αστικό χώρο, την έννοια της Τοπικότητας σήμερα.

• Η πόλη που μας μαθαίνει να βλέπουμε. Μια «εμπειρία του βλέμματος» παρά το βλέμμα μας πάνω στην πόλη.

 IΙ.Ψάχνοντας να προσδιορίσουμε την ταυτότητα μας.
ΣΑΝ ΕΝΑΣ ΨΗΦΙΑΚΟΣ ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΧΩΡΟΣ
ΠΟΛΗ XXI  ΑΘΗΝΑ XXI ΠΟΛΗ XXI  ΑΘΗΝΑ XXI
Ο χώρος αρχίζει με τα χαραγμένα σημάδια πάνω στην λευκή σελίδαGeorges Perec

•Θα μπορούσε να είναι ένας σημειακός δημόσιος χώρος, ένας κόμβος μέσα στον  ατέρμονα διαδικτυακό χώρο ή ένα ανοιχτό εργοτάξιο θεμάτων, ιδεών και τεχνικής…

•Θα μπορούσε επίσης να είναι και ένα βιβλίο, δηλαδή «ένας χώρος στον οποίον 
ο αναγνώστης πρέπει να μπει, να τριγυρίσει, ίσως να χαθεί, αλλά από τον οποίο κάποια στιγμή πρέπει να βρει μια έξοδο, ίσως και πολλές εξόδους», όπως θα έλεγε ο Italo Calvino.

•Γεννήθηκε από την ανάγκη να ανοίξει κανείς έναν ορίζοντα προβληματισμού γύρω από τα φαινόμενα του σύγχρονου αστικού χώρου, ιδίως εκείνα τα οποία συλλαμβάνονται εν τη γενέσει τους και όπου υπάρχει η πρόγευση του μέλλοντος. Αιχμές. Επίκαιρα (και ανεπίκαιρα). Διαχρονικά (και εφήμερα).

•Η εκκεντρικότητα του κόσμου, ένα φαινόμενο που τείνει στην ολοκλήρωση του σήμερα, στρέφει πλέον το ενδιαφέρον μας όχι μόνο προς στα παλιά γνώριμα κέντρα, αλλά και στην αναδυόμενη περιφέρεια, σε όλο τον κόσμο, όπου εκδηλώνονται νέα αστικά γεγονότα αιχμής και πολλαπλασιάζονται στοχαστές ή δημιουργοί που  ανακινούν νέα ερωτήματα, ορμώμενοι από τον δικό τους μικρόκοσμο.

•Άλλωστε, σε αντίθεση με το παρελθόν, πολλοί μοναχικοί στοχαστές και δημιουργοί σε όλο τον κόσμο προσπαθούν να συλλάβουν και να νοηματοδοτήσουν τον κόσμο, να διευρύνουν και να αναζωογονήσουν  την πολιτική, με πλαίσιο αναφοράς τον τόπο τους σε σχέση την ανθρωπότητα ολόκληρη. Βαρύνουσα σημασία αποκτάει στις νέες συνθήκες ο ορισμός της σχέσης του τοπικού και του οικουμενικού.

Όμως η σύγχρονη πόλη είναι ιστορική πόλη, φτιαγμένη από διαδοχικά στρώματα μοντερνισμού και δεν μπορεί να αποκρυπτογραφηθεί με τεχνικές που έχουν εφευρεθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια και οι οποίες  ανακυκλώνουν παλιές φόρμες χωρίς να ξέρουν πώς και γιατί  το κάνουν,  αποδυναμώνοντας τελικά τα ίδια τους τα μοντέλα.

•Έτσι παλιά και σύγχρονα αστικά γεγονότα και  ιδέες  διασταυρώνονται και αλληλοτροφοδοτούνται. Ενδιαφέρον είναι να δείξει κανείς  την σχέση ανάμεσα στα νέα και στα παλαιότερα στοιχεία του λεξιλογίου, να αναδείξει τις πιο δημιουργικές στιγμές διασταύρωσης τους, με  τη χρήση ιδίως  έργων  τα οποία αρχικά ήταν εκκεντρικά, παραγνωρισμένα ή άγνωστα και επιβεβαιώνονται σήμερα ως ριζοσπαστικά. Με ανάλογο πνεύμα θα εντοπίζονται εν τη γενέσει τους σύγχρονα έργα αιχμής.

IIΙ.Ψάχνοντας να προσδιορίσουμε την ταυτότητα μας.
ΣΑΝ ΜΙΑ ΡΩΓΜΗ
ΠΟΛΗ XXI  ΑΘΗΝΑ XXI ΠΟΛΗ XXI  ΑΘΗΝΑ XXI
 •Είμαστε περιτριγυρισμένοι από τοίχους, εννοιολογικούς τοίχους κι από το
αίσθημα ανικανότητας, από το αίσθημα ότι όλα είναι τα ίδια και τίποτα δεν αλλάζει.

•Και αρκεί μια ρωγμή στον τοίχο, για να δούμε αμέσως πως ο τοίχος είναι διαπερατός.

•Να ξαναστήσεις μια εικόνα του κόσμου…ένα φως… Να είσαι δημιουργός ιδεών, όχι διανοούμενος.

•Φίλος είναι αυτός που στρέφεται προς τον άλλο κι αντιπροσωπεύει τον άλλον,
όχι σε μια σχέση ταύτισης… Ο ένας πολλαπλασιάζεται μέσα στον άλλο.

•Σήμερα έχουμε μια καταστροφική τάση προς την περιθωριοποίηση πληθυσμών
σε πλανητική κλίμακα. Εάν ισχύει μόνο το τώρα, οδηγούμαστε σε μια διαπλανητική καταστροφή.

•Όμως η κοινή γνώμη επιφυλάσσει εκπλήξεις. Απότομες αναλαμπές.
Η κοινωνία μπορεί να γίνει φορέας αξιών, να προκαλέσει μια νέα μετάλλαξη των οικουμενικών αξιών.
 
Felix Guattari,1992 (σημειώσεις από συνέντευξη  στην ΕΡΤ)

Απέναντι στις μεταμοντέρνες κυνικές θεωρίες και την συλλογική αποθάρρυνση,  σήμερα οι μικροί πυρήνες, οι τοπικές μικροπολιτικές, λειτουργούν σαν πειραματικά εργαστήρια, που συνδέονται με το πλανητικό για να υπερβούν την γραφειοκρατία. Η κριτική σκέψη, η ελευθερία της σκέψης και η χειραφετημένη ατομικότητα, με σταθερό πλαίσιο αναφοράς την κοινωνία, κάνουν ένα αγώνα αντίστασης. Απέναντι στην ιδεολογική περιχαράκωση, στην πολιτική χειραγώγηση και την εντεινόμενη κοινωνική ασυμμετρία. Απέναντι στην εμπορευματοποίηση της γνώσης, στα μίντια και στον  μιντιακό ακαδημαϊσμό. Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος είναι  η αναζήτηση μιας εναλλακτικής πολιτικής κουλτούρας…

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M),  Aθήνα Μάρτιος  2014