Τετάρτη, 30 Απριλίου 2014

Το ατύχημα και η πολεοδομία της καθημερινής ζωής.


Λούνα Παρκ στο Ελληνικό. Εκεί που διασταυρώνεται η δημόσια ευθύνη και η ιδιωτική εκμετάλλευση 


Αθήνα ΧΧΙ
#…«ξαφνικά φύσηξε δυνατός αέρας και ανασήκωσε την πλαστική μπάλα στον αέρα, περίπου σε ύψος 10 μέτρων και στη συνέχεια η μπάλα έπεσε στο έδαφος και σε απόσταση 10 μέτρων από την πισίνα».
Χωρίς άδεια και χωρίς καμία ασφάλεια λειτουργούσε το Λούνα Παρκ, όπου συνέβη το τραγικό δυστύχημα που στοίχισε πρόσφατα τη ζωή ενός 13χρονου αγοριού και το σοβαρό τραυματισμό της 9χρονης αδελφής του, στην περιοχή του Ελληνικού.

#Το δελτίο Τύπου που εξέδωσε ο Δήμος Ελληνικού σχετικά με τη λειτουργία του Λούνα Παρκ είναι αποκαλυπτικό:
«Η εταιρεία «HAPPY FUN ΕΠΕ» είχε ζητήσει με την από 10-10-2013 αίτησή της την παραχώρηση χώρου στο παρκάκι στη συμβολή των οδών Αφροδίτης και Κύπρου. Το Δημοτικό Συμβούλιο με την 299/30-10-2013 ομόφωνη απόφασή του ενέκρινε την παραχώρηση – εκμίσθωση του χώρου που αιτήθηκε από την εταιρεία. Στις 15-11-2013 υπογράφηκε συμφωνητικό εκμίσθωσης του χώρου μεταξύ του δήμου και της εταιρείας. Η εταιρεία δεν κατέθεσε αίτηση με τα σχετικά δικαιολογητικά για την έκδοση άδειας εγκατάστασης και λειτουργίας Λούνα Παρκ στον συγκεκριμένο χώρο και τέτοια άδεια δεν εκδόθηκε από τον δήμο».

Ένα τόσο σημειακό παράδειγμα αποκαλύπτει  κάτι πολύ σημαντικό. Πρόκειται για την εκχώρηση δημόσιου χώρου σε εκμετάλλευση από ιδιώτη. Και ένα ατύχημα αρκεί για να πιστοποιήσει πως αυτό δεν μπορεί να γίνεται χωρίς έλεγχο από το Δημόσιο. Και μοιάζει συμπτωματικά να ανατρέπει όλη αυτή την νεοφιλελεύθερη  πανάκεια της αυτορρύθμισης και της υγιούς ατομικής επιχειρηματικότητας, που τόσο πολύ διακινείται σήμερα ως διάδοχο σχήμα ανάπτυξης στην Ελλάδα.  Στην πραγματικότητα το νέο σύστημα μπορεί να είναι το ίδιο σαθρό, αν όχι και περισσότερο σε σχέση με το προηγούμενο. Και μάλλον θα πρέπει να μας βάλει σε σκέψεις ο τρόπος με τον οποίο εισάγονται σήμερα στον ελληνικό δημόσιο βίο μορφές ιδιωτικής πολεοδόμησης, όπως ανάπλαση από ιδιωτικούς φορείς  συνοικιών, κεντρικών δρόμων και πλατειών, αλλά και εκχώρηση αναβάθμισης υποδομών (παιδικές χαρές) σε ΜΚΟ.

#Το ατύχημα που συνέβη στη συγκεκριμένη εγκατάσταση Λούνα Παρκ στο Ελληνικό, από τύχη δεν έχει συμβεί και σε πολλά άλλα Λούνα Παρκ, σε παιδικές χαρές κλπ, οι οποίες λειτουργούν στην Αθήνα, αλλά και σε άλλες ελληνικές πόλεις ή μικρότερους οικισμούς σε συνθήκες ημι-εγκατάλειψης.
Το θέμα της ασφάλειας μικρών και μεγάλων κατασκευών στον αστικό δημόσιο χώρο είναι διαρκώς επίκαιρο στις ελληνικές πόλεις, έστω και αν τα ατυχήματα δεν είναι καθημερινά. Όμως ένα σημειακό ατύχημα (όταν συμβαίνει) μοιάζει να αποκαλύπτει όλη την δυναμική του ατυχήματος, λειτουργεί ως σήμα κινδύνου. Με τον ίδιο τρόπο που η κατάρρευση ενός ή μερικών κτιρίων σε ένα μεγάλο σεισμό ωθεί σχεδόν πάντοτε στην αναθεώρηση του αντισεισμικού κανονισμού. Αρχιτέκτονες, μηχανικοί αλλά και απλοί πολίτες γνωρίζουν πλέον πως ένα κτίριο σχεδιάζεται και κατασκευάζεται, ώστε να είναι θωρακισμένο απέναντι σε ένα εν δυνάμει κίνδυνο, έστω και αν το ατύχημα δεν συμβεί ποτέ ή μπορεί να συμβεί μία φορά στις χιλιάδες περιπτώσεις…Και ενώ στο κτίριο, στο μεμονωμένο αντικείμενο, σε γενικές γραμμές αυτή η κουλτούρα μάλλον έχει εμπεδωθεί σε ευρεία κλίμακα, δεν μπορεί να πει κανείς ότι το ίδιο συμβαίνει με την πόλη.

#Η πόλη δεν είναι θωρακισμένη απέναντι στους κινδύνους που εγκυμονεί η καθημερινή αστική ζωή. Η αρχιτεκτονική και η πολεοδομία δεν φαίνεται να έχουν κατακτήσει εκείνο το επιστημονικό κύρος,  που τις καθιστά αναγκαίες στον  δημόσιο βίο, αντάξιες της  πολυπλοκότητας του σύγχρονου αστικού χώρου, ο οποίος σε καθημερινή βάση παράγει κρίσιμα προβλήματα προς επίλυση.

# Η υποχώρηση επί δεκαετίες της κοινωνικής πολεοδομίας σε όφελος των εξωραϊστικών παρεμβάσεων στην πόλη, που ήταν συνδεδεμένες με μια σπατάλη χωρίς προηγούμενο του δημόσιου χρήματος,  η έλλειψη μιας γενναίας και διορατικής παρέμβασης της πολιτείας, συνέβαλαν σε μια διαστρεβλωμένη άποψη τόσο για τον σχεδιασμό, όσο και για την συντήρηση των κτιρίων, των δημόσιων χώρων κλπ.  Ειδικότερα το θέμα της συντήρησης φαίνεται πως κρίθηκε ως ήσσονος σημασίας, μπορεί και χαμηλής αποδοτικότητας  για μια κακώς εννοούμενη  επιχειρηματικότητα. Ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό και οι αρχιτέκτονες,  που ίσως και άθελα τους υπηρέτησαν αυτή την αντίληψη, κληροδοτώντας στις ελληνικές πόλεις κατά κανόνα πολύπλοκους σχεδιαστικά δημόσιους χώρους μικρής και μεγάλης κλίμακας (πλατείες κλπ) .
Πρωταγωνιστικός  βέβαια σ’ αυτό το σημείο ήταν ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης.  Καταχράστηκε τον ρόλο του μελετητή, του επιβλέποντα, του κατασκευαστή κοκ,  εγκαταλείποντας στην ουσία τον κύριο ρόλο της, που είναι η χάραξη κεντρικών πολεοδομικών και αρχιτεκτονικών κατευθύνσεων, η εποπτεία και ο έλεγχος του δημόσιου χώρου , η ετοιμότητα σε προβλήματα της καθημερινής ζωής.

# Η πολεοδομία της καθημερινής ζωής είναι ένα τεράστιο ζήτημα και θέμα αιχμής διεθνώς, ιδίως όμως για τις ελληνικές πόλεις, όπου το υπόβαθρο είναι τελείως σαθρό. Αφορά πολύ απλά θέματα (πεζοδρόμια και δρόμους, καθαριότητα, αστικό εξοπλισμό και πράσινο), που όμως είναι καθοριστικά για την καθημερινή λειτουργία της πόλης , όπως επίσης και για την αισθητική της. Ως γνωστόν, ωραίες συχνά είναι οι πόλεις όχι μόνο για τα κτίρια τους, αλλά και γιατί μας προσφέρουν άνεση, ξεκούραση, αστική «πολυτέλεια», η οποία μπορεί να είναι ακόμη και μια καλοσχεδιασμένη γωνιά με ένα παγκάκι  όπου θα καθίσουμε κάτω από ένα ωραίο δέντρο.  

#Ο συντελεστής ελαχιστοποίησης  του ατυχήματος πρέπει να διέπει τον σχεδιασμό, την εφαρμογή, όσο και την συνεχή συντήρηση του εξοπλισμού στον δημόσιο χώρο (από τα κράσπεδα ενός πεζοδρομίου, μέχρι το παγκάκι ή την παιδική κούνια). Απαιτεί ένα λεπτομερώς επεξεργασμένο κανονισμό, ο οποίος αρχίζει από τις γενικές προδιαγραφές και φτάνει στα υλικά και τις λεπτομέρειες εφαρμογής, μέχρι και τον φωτισμό ή τις σημάνσεις. Και μάλιστα αυτός  ο σχεδιασμός οφείλει να ξεκινάει από τις πιο ευπαθείς και ευαίσθητες κατηγορίες- τα παιδιά, τις μητέρες με τα μωρά, τους ηλικιωμένους, τους ανθρώπους με προβλήματα όρασης, κίνησης κλπ. Αυτές οι ευπαθείς κατηγορίες, στις οποίες εν δυνάμει μπορεί να βρεθεί ο οποιοσδήποτε, υπαγορεύουν τελικά τον συντελεστή ασφάλειας για το σύνολο των κατοίκων. Ο σεβασμός όχι στις μειονότητες, αλλά στην αστική ατομικότητα συνιστά τελικά μεγάλη πρόοδο, συμβάλλει μεταξύ πολλών άλλων στο να δημιουργηθεί ένα υπόβαθρο στον χώρο, για να επιτευχθεί  αυτό το τόσο δύσκολο εγχείρημα, που είναι η οικοδόμηση κοινής αστικής ζωής. Ιδίως σήμερα, σε συνθήκες παρατεταμένης κοινωνικής και οικονομικής κρίσης , τα τόσο απλά προβλήματα είναι ακόμη  πιο δύσκολα στην διαχείριση τους και μάλλον απαιτούν εγρήγορση και επινοητικότητα…

Φωτεινή Μαργαρίτη (F/M)


Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου