Πέμπτη, 24 Απριλίου 2014

Εύθραυστες και απρόβλεπτες Πλατείες.


video
Βίντεο F/M, Αθήνα, στην Πλατεία Συντάγματος, 28-2-2014
     — στην τοποθεσία Μένω στον Πλανήτη Γη. 
 Αθήνα XXI

«Τα ανθρώπινα δικαιώματα δημιουργούν την ελευθερία του δημόσιου χώρου. Χωρίς αυτά ο δημόσιος χώρος είναι απάτη» R.Rogers

# Διασχίζοντας το Σύνταγμα ένα απόγευμα, έπεσα πάνω σ’ ένα έκτακτο «αστικό στιγμιότυπο». Μπροστά μου αίφνης Βαλκάνιοι μουσικοί. Και με αφορμή αυτό το στιγμιότυπο, που με έκανε να παρεκκλίνω  της συνήθους πορείας, ξαφνικά θυμήθηκα  τον W.Benjamin: «Τι είναι οι κίνδυνοι του δάσους και των λιβαδιών σε σύγκριση με τα καθημερινά σοκ και τις συγκρούσεις του πολιτισμού;»
Αυτό ακριβώς μου συνέβη, αυτό που υπονοεί ο W.Benjamin όταν μιλάει για τον διακτινισμό των σκέψεων, που υφίσταται ο κάτοικος της μεγαλούπολης. Όταν δηλαδή προς στιγμήν αισθάνεται κανείς πως γίνεται χίλια κομμάτια, σαν να είναι σκόρπιος και αδύναμος και με ανύπαρκτο άξονα…Και βέβαια όλη αυτή την ατμόσφαιρα δεν μπορεί παρά να την μεταφέρει και εντός του ή μέσα στο ατελιέ του, εκεί τέλος πάντων όπου πρέπει να παλέψει μόνος του με τις σκέψεις του για να συνδέσει (με τον ένα ή τον άλλο τρόπο) ξανά τα κομμάτια…
Όμως αυτή είναι η πόλη... Και σκέφτηκα επίσης πως αυτό ακριβώς θα  μπορούσε τελικά να οξύνει τις αισθήσεις και να αφυπνίσει το μυαλό... Και πως η κατάκτηση της γνώσης θα έχει πάντα αυτό τον εύθραυστο και απρόβλεπτο χαρακτήρα της αστικής περιπλάνησης. Όπου η επαφή με το κοινό του δρόμου διαρκώς θα επιφυλάσσει την έκπληξη, το τυχαίο και το απρόσμενο, ακόμη και το σοκ …
Και πως αλλιώς να μιλήσεις ή να συνθέσεις την εικόνα της πόλης, χωρίς να αναμετρηθείς  με αυτή την  μεγάλη τελικά ένταση  που αναπτύσσεται διαρκώς ανάμεσα στην ούτως ή άλλως γεωμετρική λογική της και στο μωσαϊκό των ανθρωπίνων υπάρξεων…
Και όλα αυτά με αφορμή ένα στιγμιότυπο και τους Βαλκάνιους μουσικούς,  που «ξεπετάχτηκαν μπροστά μου σαν ληστές» και  με έκαναν να παρεκκλίνω της συνήθους μου πορείας (και των πεποιθήσεων μου ίσως) ...

#  Και έπειτα άρχισα να σκέφτομαι και τα πιο επίκαιρα, μέχρι του σημείου να αναρωτιέμαι για τις πλατείες της Αθήνας (ιδίως τις ιστορικές) που αναπλάθονται και ξανά αναπλάθονται…
Και μεταξύ πολλών άλλων, θυμήθηκα πως πριν από πολλά χρόνια, είχα συγκρατήσει μια πολύ ενδιαφέρουσα παρατήρηση του Άγγλου αρχιτέκτονα R.Rogers (“cities for a small planet”1998). Επίκαιρη και τότε, εξαιρετικά (και ανησυχητικά θα έλεγα) επίκαιρη και σήμερα για την Αθήνα..
Ο R.Rogers είχε σαν σημείο αναφοράς  τις  ιστορικές ιταλικές πλατείες (τις οποίες σημειωτέον  δεν αλλάζουν, αλλά απλώς συντηρούν) και τους Ιταλούς που περιγράφουν τη σχέση με το δημόσιο χώρο της πόλης τους με μια λέξη: passeggiata – περατζάδα. Που υπονοεί πως βολτάροντας στους δημόσιους χώρους αισθάνομαι μέρος της κοινότητας μιας πόλης. Έλεγε λοιπόν ο R.Rogers: «Τα ανθρώπινα δικαιώματα δημιουργούν την ελευθερία του δημόσιου χώρου. Χωρίς αυτά ο δημόσιος χώρος είναι απάτη»…
Και μεταξύ άλλων έκανε και μια αμιγώς αρχιτεκτονική παρατήρηση. Έλεγε περίπου  πως οι περιμετρικές χρήσεις, ακόμη  και η διάκριση σε ανοιχτά και κλειστά σχεδιασμένα κτίρια, μπορεί να επηρεάζουν πολύ πιο αποφασιστικά από το «οδόστρωμα» (ή την περίτεχνη πλακόστρωση κοκ) την λειτουργία μιας πλατείας. Και τότε μου είχε κάνει ευχάριστη κατάπληξη η διασταύρωση του (από τελείως διαφορετικό δρόμο) με αυτό που πολύ πιο απλά είχε πει στο παρελθόν (1980) ο συγγραφέας Γ. Ιωάννου. Πως «ο θάνατος της Ομόνοιας θα σημάνει από τη στιγμή πού θα κλείσουν και τα υπόλοιπα καφενεία, ιδίως τα ισόγεια»….

Φωτεινή  Μαργαρίτη (F/M)
                                               


 





                                     




Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου